Pravo građenja je stvarno pravo na tudjoj stvari koje svome imaocu daje pravo da na tuđem zemljištu podigne neku građevinu.

Pravo građenja je pravo podizanja zgrade na tuđem zemljištu i sticanja privremenog prava svojine na njoj.

• graditelj stiče pravo svojine na građevini i redovnu upotrebu parcele na kojoj je ona podignuta
  • može građevinu otuđiti kao i pravo na korišćenje zemljišta, bez prenosa svojine na zemljištu
• zemljište i dalje ostaje u svojini dotadašnjeg vlasnika

Pod građevinom se podrazumeva zgrada za stanovanje kao i podrumi, magacini i drugi građevinski objekti.

Imalac prava građenja može koristiti zemljište samo u svrhu izgradnje a ne i u neke druge svrhe.

Pravo građenja zasniva se ugovorom prema kojem se jednom licu ustupa zemljište da na njemu gradi zgradu i stekne pravo svojine na njoj za određeno vreme, a posle toga zgrada priprada vlasniku zemljišta a stiče se upisom u zemljišne knjige.

• za vreme trajanja:
  • vlasnik zemljišta ima pravo na periodičnu naknadu za korišćenje zemljišta
  • pravo gradjenja može biti preneto na drugog
  • zgrada može biti izdata u zakup
  • zgrada može biti opterećena hipotekom
  • u slučaju smrti graditelja pravo građenja prelazi na naslednike
• po prestanku vlasnik zgrade dobija naknadu za zgradu

Pravo građenja prestaje:

1. izgradnjom građevine
2. odricanjem imaoca tog prava uz saglasnost vlasnika zemljišta
3. njenom propašću
   • propašću zgrade se na osnovu prava građenja može podići nova zgrada
4. protekom vremena ako je pravo vezano za rok i

• po austrijskom pravu građevina onda prelazi u svojinu vlasnika zemljišta, a on imaocu prava građenja mora isplatiti naknadu u visini ¼ vrednosti građevine
• istekom ugovorenog roka trajanja
  • ne prestaje zakup
    • vlasnik zemljišta stupa u zakupni odnos na mesto zakupodavca i može otkazati ugovor
  • hipoteka se gasi a naknada koja se duguje vlasniku zemljišta služi kao obezbedjenje hipoteke

5. konfuzijom
   • može biti preneto na vlasnika zemljišta, ono se ne gasi jer ga vlasnik može preneti na drugo lice

Pravo građenja poznaju nemačko, švajcarsko, francusko, italijansko pravo dok u našem nije priznato.

Pravo gradjenja je kod nas regulisano na zemljištu u društvenoj svojini i poznato je kao pravo trajnog korišćenja građevinskog zemljišta.

• pravo da ustupa građanima neizgrađeno gradsko građevinsko zemljište ima samo opština na osnovu javnog konkursa
  • zemljište u opštoj upotrebi opština može da ustupi na privremeno korišćenje
  • ostali korisnici mogu da ustupe samo ako se do privođenja nameni koristi u poljoprivredne svrhe
  • prenosi se kao akcesorno pravo pravu svojine na objektu i ne može biti predmet odvojenog ustupanja
  • nasleđuje se ali se ne može se vršiti fizička deoba građevinske parcele u okviru gradskog građevinskog zemljišta
  • korisnik gradskog građevinskog zemljišta dužan je da trpi izmene granica građevinske parcele u skladu sa urbanističkim planom
• pravo korišćenja građevinskog zemljišta postoji u dva vida:

1. kao pravo korišćenja gradskog građevinskog zemljišta
2. kao pravo korišćenja zemljišta u građevinskom području

Pravo korišćenja gradskog građevinskog zemljišta ima svoja dva oblika:

1. pravo korišćenja izgrađenog gradskog građevinskog zemljišta
   1. sopstvenik zgrade na izgrađenom gradskom građevinskom zemljištu ima pravo korišćenja zemljišta pod zgradom i zemljišta koje služi za njenu redovnu upotrebu sve dok zgrada postoji
   2. u slučaju uništenja zgrade ili ako je urbanističkim planom predviđena gradnja druge zgrade na toj parceli, sopstveniku se priznaje pravo preče gradnje
2. pravo korišćenja neizgrađenog gradskog građevinskog zemljišta
   1. korisnik neizgrađenog gradskog građevinskog zemljišta ima pravo da ga upotrebljava u dozvoljene svrhe na način kojim se ne menja oblik i svojstvo zemljišne parcele
   2. korisnik ima i pravo preče gradnje a rok za ostvarivanje tog prava propisuje opština

• oba prava su naslediva
• raniji sopstvenik ih može pravnim poslom preneti samo na supružnika, potomke, usvojenike, roditelje i usvojioce koji ih pravnim poslom ne mogu preneti na druga lica
• raniji sopstvenik može zadržati pravo korišćenja gradskog građevinskog zemljišta ukoliko dobije odobrenje za upotrebu objekata koji su na građevinskom zemljištu izgrađeni bez njegove dozvole