Zaštitni objekt: pravo na seksualno samoopredeljenje

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: druge polne radnje

Posledica: druge polne radnje

Kazna: (1-4)

KD nedozvoljenih polnih radnji postoji onda kada su ostvareni svi elementi KD iz člana 178-181 (silovanje, obljuba nad nemoćnim licem, obljuba sa detetom i obljuba zloupotrebom položaja), izuzev što umesto obljube ili sa njom izjednačenog čina, radnja izvršenja je neka druga polna radnja.

Za postojanje bludne radnje se traži postojanje dva elementa:

• namera zadovoljenja ili pobuđivanje seksualnog nagona i
  • subjektivni element
• kršenje postojećih normi seksualnog morala
  • objektivni element
  • treba da se sastoji u tome da se pasivni subjekt prinuđava ili navodi da trpi ili izvrši neku radnju bez obzira kako se ona vrednovala sa aspekta seksualnog morala
    • ako je izvršeno sa ciljem zadovoljenja seksualnog nagona, ako je prisutan dakle i subjektivni element, postoji kd bludnih radnji

Radnja izvršenja 

• vrlo širok krug radnji, od prinuđavanja žrtve da skine odeću pa sve do radnji koje predstavljaju početak obljube u širem smislu 
• radnje koje se graniče sa analnim ili oralnim koitusom koji ne mogu biti radnja izvršenja ovog krivičnog dela
• tim radnjama se uglavnom ne postiže zadovoljavanje seksualnog nagona, već se one ograničavaju na pobuđivanje seksualnog nagona ili na njegovo zadovoljavanje u znatno slabijem intenzitetu nego kod obljube ili sa njom izjednačenog čina
  • grljenje, ljubljenje, dodirivanje raznih delova tela – genitalna sfera

Ovo KD se može izvršiti samo sa umišljajem

• umišljaj ne sme biti upravljen na obljubu ili sa njom izjednačen čin
• ako je umišljaj učinioca bio upravljen na vršenje nekog od KD iz č. 178-181. postojaće pokušaj tih KD, a
• ako nije, ali je ipak postojala namera pobuđivanja ili zadovoljavanja seksualnog nagona, postojaće nedozvoljena polna radnja
  • ne bi sasvim trebalo zanemariti objektivnu stranu preduzetih radnji, te ovo razgraničenje treba vršiti ne samo na osnovu procene umišljaja izvršioca nego uzimajući u obzir i to da li su izvršene radnje i objektivno, prema svojoj prirodi, vezane za obljubu ili sa njom izjednačen čin i usmerena ka njima kao radnje koje im prethode

KD podrazumeva da polnu radnju preduzima izvršilac.

• uzimanje da KD nedozvoljenih polnih radnji obuhvata i vršenje tih radnji od strane žrtve na sebi, učiniocu ili trećem licu predstavljalo bi ekstenzivno tumačenje inkriminacije
• to bi eventualno moglo biti rešenje samo u nekim drastuičnim slučajevima
• treba se izričito propisati inkriminaciju radnji koje vrši žrtva na sebi, učiniocu ili trećem pod uslovom da je na to prinuđena

Prinuda ili navođenje da žrtva posmatra polnu radnju koju izvršilac vrši na sebi ili telu drugog:

• ekshibicionizam sam po sebi ne predstavlja krivično delo
• ako je ekshibicionistički akt izvršen pod uslovima iz kd od 178 do 181 sporno je da li postoji delo nedozvoljenih polnih radnji
  • preovladava stav da ni tad ne postoji radnja izvršenja
• ZID KZ 2009 uvodi novo KD navođenja maloletnog lica na prisustvovanje polnim radnjama (č. 185a).
  • delimično pokriva neke od ovih spornih situacija

Razgraničenje nedozvoljenih polnih radnji sa radnjama izjednačenih sa obljubom u smislu kd od 178-181

• sve što ne predstavlja penetraciju muškog polnog organa u tri telesna otvora, a ima seksualni karakter s obzirom na svoju usmerenost, predstavljalo bi radnju izvršenja krivičnog dela nedozvoljenih polnih radnji

Kazna novčana ili zatvor do 3 godine.

Teži oblik u stavu 2. propisuje zatvor od 6meseci do 5 godina.

• ako je nedozvoljena polna radnja izvršena prema detetu

Teži oblik iz stava 3 propisuje kaznu zatvora od 2 do 10 godina

• ako je prilikom vršenja kd nedozvoljenih polnih radnji došlo do nastupanja teške telesne povrede, ako je izvršeno od više lica, ako je izvršeno na naročito svirep ili naročito ponižavajući način

Teži oblik iz stava 4 propisuje kaznu zatvora od najmanje 5 godina

• ako je došlo do smrti lica prema kome je delo izvršeno

Zaštitni objekt: pravo na seksualno samoopredeljenje

Izvršilac: bilo koje lice osim lica koje ispunjavaju uslov iz stava 4.

Radnja izvršenja: obljuba ili sa njom izjednačen čin sa detetom

Posledica: obljuba

Kazna: (1-3)

Naš zakonodavac se opredelio za 14 godina kao za prosečno starosno doba u kome većina pojedinaca dostiže biološku polnu zrelost.

1. osnovni oblik
   • vršenje obljube ili sa njom izjednačenog čina sa detetom – licem koje nije navršilo 14 godina
   • radnja izvršenja je vršenje obljube ili s OIČ
     • pojam obljube se shvata kao kod kd silovanja
     • bitno je da se obljuba ili sa njom izjednačen čin vrši „uz pristanak“ pasivnog subjekta
       • iako tu nema pristanka u pravom smislu reči, ne sme postojati sila ili kvalifikovana pretnja, jer bi u tom slučaju postojao najteži oblik KD silovanja
     • ako se vrši kd obljube prema nemoćnom licu koje nije navršilo 14 godina, postoji najteži oblik iz stava 3
   • izvršilac može biti bilo koje lice osim ako ispunjava uslov iz stava 4
   • pasivni subjekt je dete, nikakvi drugi uslovi u pogledu pola izvršioca i pasivnog subjekta
   • može se izvršiti samo sa umišljajem
     • stvarna zabluda u pogledu uzrasta pasivnog subjekta
       • sasvim realna mogućnost u slučaju kada pasivni subjekt nije bio znatno ispod starosnog doba i kada prema fizičkom izgledu odgovara licu koje ima navršenih 14 godina
       • za postojanje nije dovoljno da je učinilac mogao na određeni način da sazna starosnu dob pasivnog subjekta
       • otklonjiva stvarna zabluda isključuje krivicu
   • kazna zatvora od 5 do 12 godina
2. kvalifikatorni oblik
   1. ako nastupi teška telesna povreda, ili je delo izvršeno od strane više lica ili je imalo za posledicu trudnoću
   2. zatvor od 5 do 15 godina
3. najteži oblik 
   1. ako nastupi smrt deteta
   2. zatvor najmanje 10 godina
4. osnov isključenja postojanja kd
   1. okolnost koja se vezuje za ličnost pa se radi o ličnom osnovu isključenja kažnjivosti
   2. neće postojati ovo kd ako između učinioca i deteta ne postoji značajnija razlika u njihovoj duševnoj i telesnoj zrelosti
   3. ako se podje od rešenja i iskustva u kp, treba se zauzeti stav da ako razlika nije veća od dve godine treba poći od pretpostavke da je navedeni uslov ispunjen
   4. ako je razlika između dve i četiri godina bilo bi potrebno utvrđivati i upoređivati stepen duševne i telesne zrelosti učinioca i pasivnog subjekta

Zaštitni objekt: pravo na seksualno samoopredeljenje

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: obljuba ili sa njom izjednačen čin

Posledica: obljuba

Kazna: (1-3)

1. osnovni oblik
   • radnja izvršenja je obljuba ili sa njom izjednačen čin
   • u pogledu određivanja pojma tih radnji važi isto što i za krivično delo silovanja
   • pasivni subjekt iako nije primenjena prinuda ne pristaje na seksualni čin
     • nemoćno lice odnosno pasivni subjekt ovog krivičnog dela može biti kako žensko, tako i muško lice kod koga postoji
       • duševno oboljenje,
       • zaostali duševni razvoj,
       • druga duševna poremećenost,
       • nemoć ili
       • drugo stanje usled kojeg ono nije sposobno za otpor
     • potrebno je da je obljuba, odnosno sa njom izjednačen čin, izvršena iskorišćavanjem nekog od tih stanja
     • koja kod pasivnog subjekta prouzrokuju bilo psihičku, bilo fizičku nemogućnost za pružanje otpora, a u nekim slučajevima i jedno i drugo
     • nesposobnost ne mora biti apsolutna
       • dovoljno je da učinilac ne mora koristiti prinudu da bi izvršio obljubu ili sa njom izjednačen čin
     • psihička nesposobnost
       • postojaće u onim slučajevima gde pasivni subjekt usled nekog duševnog oboljenja, zaostalog duševnog razvoja ili druge duševne poremećenosti ne može da shvati značaj seksualnog akta ili da upravlja svojim postupcima
       • ne samo da nema otpora nego do obljube može doći i na njegovu inicijativu
       • postojanje stvarnog pristanka tog lica je isključeno jer nije sposobno da ga da
     • fizička nesposobnost
       • postoji kada pasivni subjekt svoje nepristajanje na obljubu ne može fizički da manifestuje
         • kada usled nekih situacija ili telesnih smetnji ne može da pruži otpor
         • organska oboljenja i povrede, fizička iscrpljenost, invalidnost, starost i sl ili situacije koje onemogućavaju pas. subjekta da pruži fizički otpor
       • u slučaju privremene duševne poremećenosti postoji i psihička i fizička nesposobnost za davanje otpora
         • kada lice nije ni psihički ni fizički sposobno da pruži otpor usled nekog oboljenja koje dovodi do poremećaja ili gubitka svesti, pijanstva, upotrebe droga, sna, onesvešćivanja i dr.
     • u praksi se kao pasivni subjekt često javljaju sledeća lica:
       • duševno zaostala lica
       • privremeno duševno poremećena lica usled uzimanja alkohola i droga
       • lica nad kojima je izvršeno silovanje od strane više lica koja usled iscrpljenosti i sl, nisu bila u stanju da pružaju otpor ostalim učiniocima, tako da su oni bez prinude izvršili obljubu
   • za postojanje iskorišćavanja nekog od stanja nesposobnosti za pružanje otpora potrebno je da bude ostvarena
     • objektivna strana i
       • sastoji se u tome što je upravo neko od stanja nemoći žrtve omogućilo učiniocu da izvrši obljubu, odnosno sa njom izjednačen čin
     • subjektivna strana
       • sastoji u svesti učinioca da iskorišćava neko od tih stanja pasivnog subjekta
       • poseban problem predstavlja stvarna zabluda
         • ovo se naročito odnosi na slučajeve gde je žrtva duševno bolesna, ili duševno zaostala, a učinilac je pre toga nije poznavao
         • ako se duševna poremećenost takvog lica ne može na prvi pogled utvrditi, moguće je da učinilac bude u stvarnoj zabludi
           • da ne postoji obeležje krivičnog dela da „iskorišćava stanje nemoći pasivnog subjekta“
   • KD se može izvršiti samo sa umišljajem
     • otklonjiva stvarna zabluda isključuje krivicu
   • kazna zatvora od dve do 10 godina
2. kvalifikatorne okolnosti kao za silovanje – stav 2 i 3
   • za stav 2 5-15 godina
   • stav 3 – najmanje 10 godina
     • mora se raditi o detetu koje nije sposobno za otpor inače postoje teškoće u pogledu razgraničenja sa osnovnim oblikom ovog krivičnog dela
     • nemoćno lice se odnosi i na slučaj kada je u pitanju sasvim malo dete koje je i fizički i psihički nesposobno da pruža otpor
       • ne vezuje se za neku fiksnu starosnu granicu već je to faktičko pitanje koje treba rešavati u svakom konkretnom slučaju

Zaštitni objekt: pravo na seksualno samoopredeljenje

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: prinuda i obljuba ili neki drugi sa obljubom izjednačen čin

Posledica: obljuba

Kazna: (1-4)

1. osnovni oblik
   • radnja izvršenja se sastoji iz dva zasebna akta:
     • prinuda i obljuba ili s njom izjednačeni čin
       • nije reč o prostom zbiru obljube odnosno njom izjednačenog čina i prinude
         • reč je o obljubi ili drugom sa njom izjednačenom činu izvršenom korišćenjem prinude i o prinudi kojom se vrši obljuba odnosno sa njom izjednačeni čin
       • mora postojati uzročna veza između prinude i obljube
   • Obljuba u KP podrazumeva prodiranje (makar i delimično) muškog polnog organa u ženski.
     • nije dovoljan sam dodir polnih organa
     • Drugi sa obljubom izjednačen čin 
       • problem je razlikovanje sa radnjama kd nedozvoljenih polnih radnji
       • restriktivni pojam – prodiranje muškog polnog organa u analni ili oralni otvor pasivnog subjekta
         • ranije su bile obuhvaćene pojmom krivičnog dela protivprirodnog bluda
       • ekstenzivni pojam – obuhvata i druge vrste penetracije
         • osnovni kriterijum je da se radnje mogu na osnovu svestrane ocene njihovog ukupnog dejstva, oblika ispoljavanja i propratnim pojavama uporediti sa obljubom tj vaginalnim koitusom
       • treba se ograničiti na dve radnje koje su obljubi odnosno vaginalnom koitusu najsličnije – analni i oralni koitus
         • mogu se relativno precizno razgraničiti od ostalih radnji kojima se zadovoljava ili pobuđuje seksualni nagon
         • sadašnji osnovni oblik kd silovanja je nastao spajanjem ranije postojećeg kd silovanja i prinude na protivprirodni blud
       • sve ostale radnje kojima se zadovoljava seksualni nagon treba smatrati radnjom izvršenja kd nedozvoljenih polnih radnji iz čl 182
     • Radnja izvršenja je obljuba u širem smislu odnosno vaginalni, analni i oralni koitus.
       • isključuje se mogućnost postojanja sticaja ako osim obljube u užem smislu preduzme i sa njom izjednačene radnje
       • može biti relevantna okolnost prilikom odmeravanja kazne
   • Pojam prinude odnosno sile i pretnje kao dela radnje izvršenja ima nekoliko spec. problema:
     • utvrđivanje potrebnog oblika i intenziteta prinude i povlačenje jasne granice između obljube protiv volje žrtve i onih uz pristanak lica
       • što se tiče oblika kod silovanja može postojati bilo apsolutna bilo kompulzivna sila
       • u pogledu intenziteta traži se da je ona podobna da slomi otpor žrtve
         • samo ona sila kojom je savladan ozbiljan čvrst i stalan otpor može da bude element kd silovanja
         • iz nepostojanja otpora dolazi se do zaključka o nepostojanju sile
       • postoji shvatanje da otpor treba shvatiti u relativnom smislu
         • odsustvo fizikog otpora ne isključuje uvek postojanje silovanja
         • da li je žrtva prema konkretnim okolnostima i u kojoj meri mogla da pruži fizički otpor
       • što se tiče pretnje, potrebno je da se radi o kvalifikovanoj pretnji da će se neposredno napasti na život ili telo žrtve
         • problem u pogledu razgraničenja između prinudne i dobrovoljne odredbe
     • Otpor je sredstvo za dokazivanje da je upotrebljena sila.
       • postojanje otpora dokazuje silu, ali ne i obrnuto
       • izostanak otpora ne mora da znači da sila nije upotrebljena
       • ukoliko je otpor izostao, sud je dužan da sa posebnom pažnjom utvrdi da li je primenjena sila
       • u slučajevima kada je izostao otpor, a obljuba ili drugi sa njom izjednačen čin je izvršen bez pristanka pasivnog subjekta, može se raditi o KD obljube nad nemoćnim licem
     • Postojanje pristanka koji isključuje prinudu treba ocenjivati na osnovu svih okolnosti konkretnog slučaja i nije potrebno da je on izričit, odnosno dat na određen način.
       • pristanak isključuje kd ukoliko je dat pre ili u toku vršenja obljube
       • nema uticaja na postojanje kd samo onaj pristanak koji je dat pošto je obljuba u fiziološkom smislu dovršena
         • postoji svršeno kd silovanja ako je dobrovoljna obljuba dovršena a učinilac protiv volje ženskog lica istom prilikom koristeći prinudu izvrši još jednu obljubu
     • Za postojanje sile dovoljno je da je bila takva da je prema okolnostima konkretnog slučaja mogla dovesti do preduzimanja drugog dela radnje izvršenja kd silovanja protiv volje pasivnog subjekta
       • da je sila bila stvarni uzrok vršenja obljube i sa njom izjednačenog čina ili je kod pokušaja to mogla biti
       • ako je neka sila objektivno bila uzrok obljube ili sa njom izjednačenog čina, nije presudna ni njena prvobitna usmerenost
         • ako je započeo sa primenom sile u nekom drugom cilju ali je iskoristio učinak te sile i izvršio obljubu ili as njom izjednačeni čin postojaće kd silovanja
     • Sila obuhvata upotrebu hipnoze i omamljujućih sredstava
       • praktični značaj imaju određena sredstva koja se mogu podvesti pod pojam omamljujućih
       • potrebno je da je učinilac to sredstvo žrtvi dao bez njenog pristanka
   • Pasivni subjekt kd je bilo koje lice bez obzira na status i svojstva tog lica ili bilo koje druge okolnosti koje se na njega odnose
     • isključena su lica mlađa od 14 godina kao i maloletna lica
     • ne isključuju činjenice da je izvršilac održavao seksualne odnose s tim licem ili živeo u vanbračnoj zajednici, da se radi o licu s kojim je izvršilac u braku ili bračnoj zajednici
     • i prostitka može biti silovana
       • više pažnje prilikom utvrđivanja da li je obljuba izvršena protiv volje pasivnog subjekta, odnosno upotrebom sile ili pretnje
   • Izvršilac može biti bilo koje lice
     • faktički moguće je da izvršilac bude žena a pas. subjekt muškarac
     • žene ne samo fizički nego i psihički nisu sklone seksualnoj agresiji
     • sporno je da li muškarac pod uticajem prinude može doživeti erekciju 
       • delo može ostati u pokušaju
       • može se učiniti upotrebom omamljujućih sredstava protiv volje muškarca kao pas. subjekta
   • Pokušaj silovanja:
     • postoji kada je upotrebljena sila ili kvalifikovana pretnja u cilju da se izvrši obljuba ili sa njom izjednačeni čin
     • kada same po sebi sila i pretnja nisu neposredno vezane za akte obljube ili s OIČ
       • postoji pokušaj ukoliko je po oceni suda umišljaj bio upravljen na to da se izvrši obljuba
   • Može biti izvršeno samo sa umišljajem 
     • mora da obuhvati i svest da se obljuba ili drugi s OIČ vrši protiv volje pasivnog subjekta upotrebom sile ili pretnje
   • Kazna zatvora od 3 do 12 godine
2. lakši oblik silovanja
   • ranije krivično delo prinude na obljubu ili protivprirodni blud
   • ovde se radi o pretnji da će se za pasivnog subjekta ili za njemu blisko lice otkriti nešto što bi škodilo njegovoj časti ili ugledu, ili u pretnji nekim drugim teškim zlom
     • „neko drugo teško zlo“ treba tumačiti tako da se s jedne strane ne radi o onome čime se preti kod osnovnog oblika silovanja a s druge da se radi o pretnji takvim zlom koje je po svojoj težini podobno da prinudi pasivnog subjekta na obljubu ili neki drugi izjednačen čin
     • mora biti zlo koje nije u bitnoj meri manje teško
   • kazna je zatvor od 2 do 10 god
3. teži oblik
   • kvalifikatorne okolnosti usled dela iz stava 1 i 2
     • nastupanje teške telesne povrede pasivnog subjekta
       • sporno je da li prekid trudnoće kao posledica silovanja ima karakter teške telesne povrede
         • prema sudskoj praksi radi se o teškoj telesnoj povredi
         • pitanje je izgubilo značaj jer je kao kvalifikatorna okolnost predviđeno i samo nastupanje trudnoće
     • ako je izvršeno od strane više lica
       • najmanje dva lica ali se mora raditi o saizvršiocima
       • dovoljno je da svaki izvršilac primenjuje samo deo radnje izvršenja
     • ako je izvršeno na naročito svirep ili naročito ponižavajući način
     • ako je delo izvršeno prema maloletniku
     • ako je za posledicu imalo trudnoću
   • 5-15 godina
4. najteži oblik 
   • u slučaju nastupanja smrti pasivnog subjekta ili ako je delo izvršeno prema detetu
   • najmanje 10 godina

U odnosu na težu posledicu neophodno je postojanje nehata

• u zavisnosti od okolnosti konkretnog slučaja treba utvrditi da li se teža posledica može pripisati nehatu učiniocu
• ako osnovno delo ostane u pokušaju a nastupi teža posledica moguće je krivično delo
  • ako se teža posledica može pripisati nehatu postoji pokušaj kvalifikovanog oblika bez obzira što teža posledica nije prouzrokovana neposredno upotrebom sile

U odnosu na kvalifikatorne okolnosti bez teže posledice, kod učinioca u odnosu na tu okolnost mora postojati umišljaj 

• ako je silovanje izvršeno prema maloletniku, neophodan je umišljaj koji obuhvata i svest da u konkretnom slučaju vrši obljubu ili s OIČ upotrebom prinude prema maloletniku

Ako je delo silovanja učinjeno prema bračnom drugu, gonjenje se preduzima po predlogu oštećenog.