Oznaka: Ogranak društva

Ogranak društva

16. avgusta 2026.

I POJAM, SVRHA I INTERNO UREĐENJE OGRANKA

1. Pojam ogranka

Ogranak jeste izdvojeni deo organizacije privrednog društva putem kojeg ono obavlja svoju delatnost. Privredno društvo nema zakonsku obavezu uspostavljanja ogranka, ali može doneti odluku o uspostavljanju jednog ili više ogranaka van svog sedišta radi obavljanja delatnosti ili pojedinih poslova, koji se mogu razlikovati od poslova u sedištu.

2. Svrha uspostavljanja

Privredno društvo uspostavlja ogranke u cilju povećanja efikasnosti svog rada. Ovo pravilo dolazi do izražaja kod velikih i složenih društava sa brojnim delatnostima i velikim brojem zaposlenih na različitim mestima, gde se izdvajanjem organizacionih delova omogućava:

  • Bolje upravljanje unutar složenog sistema,
  • Efikasniji nadzor nad radom zaposlenih,
  • Finansijske i operativne uštede u celokupnom poslovanju.

3. Interno uređenje i finansijska autonomija

Društvo slobodno uređuje prava i obaveze ogranka u svojoj unutrašnjoj organizaciji svojim opštim aktom (osnivačkim ili drugim aktom) ili odlukom o uspostavljanju ili ukidanju ogranka. Društvo može ogranku poveriti određena ovlašćenja u prometu sa trećim licima i odlučiti da posebno iskazuje rezultat njegovog poslovanja, u kom slučaju ogranak ima podračun u okviru računa društva kod banke radi boljeg nadzora nad prihodima i rashodima.

II PRAVNI STATUS OGRANKA I REŽIM ODGOVORNOSTI

1. Pravni status ogranka

Ogranak nema svojstvo pravnog subjekta, niti je pravno lice. Zakonska odredba koja predviđa da ogranak istupa u prometu kao zastupnik ili posrednik društva predstavlja materijalnu pravnu grešku u zakonu, jer ogranak nema sopstveni pravni subjektivitet i u ugovorima i drugim poslovima deluje neposredno u svojstvu samog društva kojem pripada.

2. Odgovornost za obaveze

Privredno društvo je isključivi nosilac svih prava i obaveza koje se zasnivaju u poslovanju ogranka. Društvo odgovara za sve obaveze nastale u poslovanju ogranka sa trećim licima, bez obzira na to koliki je nivo samostalnosti unutrašnjim aktima poveren tom ogranku.

III PRAVNE POSLEDICE NEDOSTATKA PRAVNOG SUBJEKTIVITETA OGRANKA

Nepostojanje sopstvenog pravnog subjektiviteta ogranka proizvodi sledeća dejstva:

  • Imovina: Ogranak nema sopstvenu imovinu, s obzirom na to da sva imovina i prava pripadaju isključivo društvu, dok ogranak samo koristi poverena sredstva koja čine deo imovine društva namenjen obavljanju poslova.
  • Poslovno ime: Ogranak nema sopstveno ime, već može imati samo internu oznaku (naziv ili broj) radi prepoznavanja unutar društva, dok u prometu istupa pod poslovnim imenom društva uz navođenje svog naziva i adrese. Na ime društva i naziv ogranka u celosti se primenjuju opšta pravila o poslovnom imenu društva.
  • Zastupanje i organi: Ogranak nema sopstvene organe za izražavanje sopstvene volje prema trećim licima, ali može imati rukovodioca koji njime upravlja u unutrašnjim odnosima. Ukoliko se ogranku odredi zastupnik, on pravno ima položaj zastupnika samog društva, te njegovo unutrašnje ograničenje ovlašćenja samo na poslove ogranka ne proizvodi pravno dejstvo prema trećim licima čak i kada je upisano u registar. Zakonski zastupnik mora biti upisan u registar uz naznaku da je zastupnik u konkretnom ogranku.
  • Delatnost: Ogranak nema sopstvenu delatnost (nju ima samo društvo), iako može obavljati delatnost različitu od pretežne delatnosti društva u sedištu.
  • Sedište: Ogranak nema sopstveno sedište već mesto obavljanja poslova, s tim što društvo može biti tuženo prema mestu ogranka u sporovima koji proističu iz pravnih odnosa nastalih u vezi sa poslovanjem tog ogranka.
  • Statusnopravna i procesna ograničenja: Ogranak podleže sledećim taksativnim ograničenjima:
    • Nema sopstvene opšte akte,
    • Ne može pretrpeti statusne promene niti promenu pravnog oblika,
    • Nad njim se ne može otvoriti postupak stečaja ili likvidacije,
    • Ne može doneti odluku o izdvajanju u novo društvo jer je za to nadležan organ društva kao celine,
    • Nema stranačku sposobnost i ne može biti samostalna stranka u sudskom ili drugom postupku (stranka je isključivo samo društvo).

IV OBLICI, USPOSTAVLJANJE I PRESTANAK OGRANKA

1. Oblici ogranka u privrednoj praksi

U zavisnosti od delatnosti društva, ogranci se u praksi pojavljuju u različitim oblicima:

  • Prodavnice (npr. samoposluge) u maloprodaji,
  • Poslovnice (filijale, ekspoziture) u bankarstvu i osiguranju,
  • Gradilišta u građevinarstvu,
  • Fabrike, pogoni ili radionice u industriji,
  • Gazdinstva u poljoprivredi.

2. Donošenje odluke o uspostavljanju i prestanku

Odluku o uspostavljanju ogranka donosi skupština u društvu kapitala, odnosno ortaci u društvu lica, osim ako je opštim aktom društva drugačije određeno. Društvo slobodno odlučuje i o ukidanju ogranka, a odluku o prestanku donosi isti organ koji donosi i odluku o uspostavljanju, nakon čega se ogranak briše iz registra. Ogranak po sili zakona prestaje da postoji i u slučaju kada samo privredno društvo prestane da postoji (usled stečaja ili likvidacije).

3. Registracija ogranka i stav sudske prakse

Društvo ima obavezu da registruje uspostavljanje i ukidanje (brisanje) ogranka. Prema stavu naše sudske prakse (presuda Privrednog apelacionog suda, Pž. 9330/2012(2) od 15.11.2012), domaći ogranak se obavezno registruje onda kada ima sopstvenog zastupnika, kao i kada je u pitanju ogranak stranog lica.

V PRAVNI REŽIM OGRANKA STRANOG PRIVREDNOG DRUŠTVA

1. Pojam i obaveze

Ogranak stranog društva jeste izdvojeni deo društva čije je sedište u stranoj državi, preko kojeg to strano društvo obavlja delatnost u Republici Srbiji. Strano društvo mora odrediti pretežnu delatnost ogranka (koji može obavljati i druge delatnosti u Srbiji), a na njega se shodno primenjuju opšta pravila o ogranku domaćeg društva. Za razliku od domaćih društava, strano društvo je obavezno da registruje svoj ogranak u Srbiji, pri čemu se u registar upisuju podaci o ogranku (naziv, adresa, pretežna delatnost i zastupnik) i podaci o samom stranom društvu (ime, sedište, registar porekla, zastupnik i kapital). Ogranak stranog društva je ovlašćen da zaključuje ugovore i obavlja druge poslove u okviru delatnosti, ali je subjekt svih nastalih prava i obaveza isključivo to strano društvo.

2. Stav domaće sudske prakse i teorijska kritika

U našoj sudskoj praksi je izražen stav da, za razliku od ogranka domaćeg pravnog lica, ogranak stranog pravnog lica jeste pravno lice (presuda Privrednog apelacionog suda, Pž. 2085/2015(1) od 22.10.2015). Ovaj sudski stav je pravno neodrživ i protivan Zakonu o privrednim društvima, s obzirom na to da ogranak stranog društva u Srbiji ne može imati sopstveni pravni subjektivitet, već samo predstavlja teritorijalno izražavanje jedinstvenog pravnog subjektiviteta stranog pravnog lica kojem pripada.

VI PRAVNI REŽIM PREDSTAVNIŠTVA STRANOG PRIVREDNOG DRUŠTVA

1. Pojam predstavništva

Predstavništvo stranog društva jeste posebna vrsta njegovog ogranka u Republici Srbiji. Ono nema svojstvo pravnog lica, mora se upisati u domaći registar, a na sva neregulisana pitanja supsidijarno se primenjuju pravila o ogranku domaćeg društva.

2. Zabrana komercijalnog ugovaranja i izuzeci

Predstavništvu je zakonom zabranjeno da zaključuje ugovore u ime i za račun stranog društva. Predstavništvo može punovažno zaključiti komercijalni ugovor isključivo pod uslovom da ga je strano društvo posebno i izričito ovlastilo za taj pojedinačni, konkretni pravni posao.

3. Dopuštene pripremne radnje

Predstavništvo u Srbiji sme da preduzima isključivo radnje koje imaju karakter pripreme za buduće zaključenje ugovora od strane matičnog društva, što obuhvata:

  • Istraživanje domaćeg tržišta,
  • Reklamiranje i marketing aktivnosti,
  • Vođenje preliminarnih pregovora,
  • Primanje i davanje ponuda,
  • Sačinjavanje nacrta ugovora.

4. Tekuće poslovanje predstavništva (Izuzetak od opšte zabrane)

Mimo opšte zabrane, predstavništvo ima pravo da samostalno zaključuje sve ugovore koji su neophodni za njegovo sopstveno tekuće funkcionisanje u Srbiji, što taksativno obuhvata:

  • Kupovinu ili zakupljivanje poslovnih prostorija,
  • Nabavku kancelarijskog nameštaja i pratećeg kancelarijskog materijala,
  • Zapošljavanje radnika.