Ratni zločini su regulisani kako običajnim međunarodnim pravom tako i međunarodnim ugovorima. Najznačajniji međunarodni ugovori su Ženevska konvencija 1949 i dva dopunska protokola iz 1977.
Tri vrste ratnih zločina
- razlika u odnosu na pasivnog subjekta
- u odnosu na sve tri vrste postoji nezastarivost u pogledu njihovog gonjenja i izvršenja kazne
Ratni zločin protiv civilnog stanovništva:
- može biti izvršen za vreme rata, oružanog sukoba ili okupacije
- delo je blanketnog karaktera dakle ako se radnjama krše pravila međunarodnog prava
- radnje su uperene protiv života ili telesnog integriteta, slobode, imovine i drugih osnovnih prava građana
- radnje izvršenja postoje ukoliko je prema civilnom stanovništvu naređena ili neposredno izvršena neka od sledećih radnji:
- napad na civilno stanovništvo, naselje, pojedina civilna lica, lica onesposobljena za borbu ili na pripadnike ili objekte humanitarnih organizacija ili mirovnih misija
- napad bez izbora cilja kojima se pogađa civilno stanovništvo ili civilni objekti koji su pod posebnom zaštitom međ. prava
- napad na vojne ciljeve za koji se znalo da će prouzrokovati stradanje civilnog stanovništva ili nanošenje štete civilnim objektima koje je u očiglednoj nesrazmeri sa očekivanim vojnim učinkom
- vršenje prema civilnom stanovništvu telesnih povreda, mučenja, nečovečnih postupanja, bioloških, medicinskih ili drugih naučnih eksperimenata, prisilna sterilizacija, uzimanje tkiva ili organa radi transplantacije ili vršenje drugih radnji kojima se narušava zdravlje ili nanose velike patnje ili raseljavanje ili preseljavanje ili prisilno odnarodnjavanje ili prevođenje u drugu veru
- prisiljavanje na trudnoću, prostituciju ili silovanja
- primenjivanje mera zastrašivanja i terora, uzimanje talaca, kolektivno kažnjavanje, protivpravna lišavanja slobode i zatvaranja
- lišavanje prava na prisilno i nepristrasno suđenje
- proglašenje prava i radnji državljana neprijateljske strane zabranjenim, suspendovanim ili nedopuštenim u sudskom postupku
- prisiljavanje na službu u oružanim snagama neprijateljske sile ili u njenoj obaveštajnoj službi ili administraciji
- prisiljavanje na službu u oružanm snagama lica mlađeg od 18 godina
- prisiljavanje na prinudni rad
- izgladnjivanje stanovništva
- protivpravno oduzimanje, prisvajanje ili uništavanje imovine u velikim razmerama koje nije opravdano vojnim potrebama,
- uzimanje protivpravne i nesrazmerno velike kontribucije i rekvizicije
- smanjenje vrednosti domaćeg novca ili protivpravno izdavanje novca
- stav 2
- napad na objekte posebno zaštićene međunarodnim pravom i objekte i postrojenja sa opasnom snagom kao što su brane, nasipi i nuklearne elektrane
- gađanje civilnih objekata koji su pod posebnom zaštitom međunarodnog prava, nebranjenih mesta i demilitarizovane zone
- dugotrajno i velikih razmera oštećenje životne sredine koje može da šteti zdravlju ili opstanku stanovništva
- radnje izvršenja su postavljene alternativno
- upravljene su protiv života i tela slobode imovine i drugih osnovnih prava građana
- dve grupe radnji
- prva grupa su one koje su povezane s nekom vojnom operacijom odnosno čine njen deo
- druga grupa su one koje i inače predstavljaju radnju nekog kd a dobijaju karakter ratnog zločina zato što se vrše za vreme oružanog sukoba ili okupacije
- propisan je zatvor od najmanje pet godina
- može se izvršiti naređivanjem izvršenja zabranjenih radnji ili izvršenjem tih radnji
- delo je dovršeno već izdavanjem naređenja, ne mora biti i izvršeno
- Pasivni subjekt je civilno stanovništvo
- direktan umišljaj a u nekim slučajevima i eventualni umišljaj
- nije nužno da zna da svojim postupcima krši pravila međ. prava jer je to objektivni uslov inkriminacije
- stav 3
- ako se prema civilnom stanovništvu vrše ubistva ili se to naredi
- ako se smrt civila može pripisati nehatu učinioca to su stavovi 1 i 2
- ako je u pitanju direktni umišljaj povodom ubistva radiće se o stavu 3
- treba koristiti objektivni kriterijum zajedno sa subjektivnim – a to su okolnosti konkretnog slučaja, da li ubistvo civila ili neki drugi oblik za eventualni umišljaj
- kazna zatvora od najmanje 10 godina ili zatvor od 30-40
- stav 4
- preseljavanje od strane okupatora delova svog civilnog stanovništva na okupiranu teritoriju
- zatvor od najmanje 5 godina
- stav 5
- pretnja izvršenjem dela iz stava 1 2 i 3
- šest meseci do 5 godina
Ratni zločini protiv ranjenika i bolesnika
- razlika je u pogledu pasivnog subjekta
- to su ovde ranjenici, bolesnici, brodolomnici, sanitetsko ili versko osoblje
- radnja izvršenja pored oblika prema civilnom stanovništvu su i
- protivzakonito i samovoljno uništavanje ili prisvajanje u velikim razmerama sanitetskog materijala, sredstava sanitetskog transporta i zaliha sanitetskih ustanova ili jedinica pod uslovom da to nije opravdano vojnim potrebama
- potrebno je da su ove radnje u suprotnosti sa pravilima međunarodnog prava
- vrši je i ko naredi da se izvrši neka od navedenih radnji i lice koje neposredno izvrši tu radnnju
- može biti izvršeno za vreme rata ili drugog oružanog sukoba
- neophodan je umišljaj
- nije nužno da zna da se radi o postupcima kojima krši pravila međunaroddnog prava jer se radi o objektivnom uslovu inkriminacije
- zatvor najmanje 5 godina
- teži oblik
- ubijanje ranjenika i bolesnika ili izdavanje naredbe da se to učini
- zatvor od najmanje 10 godina ili 30-40
Ratni zločini protiv ratnih zarobljenika
- razlikuje se po pasivnom subjektu
- ratni zarobljenik podrazumeva oružane snage jedne strane u sukobu i niz drugih kategorija lica kao što su pripadnici milicija i dobrovoljačkih jedinica uključujući i pripadnike pokreta otpora, i stanovništvo neokupirane teritorije pod određenim uslovima
- svaki borac koji se nađe u vlasti protivničke strane
- može se izvršiti i posle prestanka rata i oružanih sukoba jer ratni zarobljenici uživaju status zaštićenih lica do momenta repatrijacije
- alternativno propisane radnje izvršenja svrstane u tri grupe
- radnje koje predstavljaju težak napad na život i telo odnosno telesni integritet ratnih zarobljenika
- prisiljavanje na vršenje službe u oružanim snagama neprijatelja
- lišavanje prava na pravilno i nepristrasno suđenje
- izvršilac može biti i naredbodavac i lice koje neposredno izvrši neku od navedenih radnji
- delo postoji ako je neka od navedenih radnji izvršena kršenjem pravila međ. prava
- može se vršiti samo sa umišljajem
- ne mora da obuhvati svest da se krše pravila međ. prava
- zatvor od najmanje 5 godina
- teži oblik
- ako se naredi da se prema ratnim zarobljenicima vrše ubistva ili kada se takvo delo izvrši
- zatvor od najmanje 10 godina ili zatvor od 30-40
