Na moderni model izvršenja kazne lišenja slobode uticaj su imali pozitivistička orijentacija i Pokret nove društvene odbrane, a rad na izradi ovih pravila je prihvaćen od Društva naroda pod nazivom Skup pravila o postupanju sa zatvorenicima.
Pravila sadrže minimalne uslove koje treba obezbediti u postupanju sa osuđenim licima i zamišljeni su da u svakoj zemlji posluže kao osnova za izgradnju sistema izvršenja kazne zatvora.
Počiva na nekoliko osnovnih postulata:
- resocijalizacija kao svrha
- individualizacija u izvršenju kazne
- humano postupanje sa osuđenicima
Resocijalizacija kao svrha kažnjavanja
Retributivni sistem imao je posledicu da od po sebi dobrih subjekta, oni postaju zli, od zlih još gori, što doprinosi porastu kriminaliteta naročito recidivizma.
Pozitivisti zahtevaju da se kazna prilagodi ličnosti učinioca i predlažu primenu tretmana u cilju njegove socijalne readaptacije.
Hibridni sistemi su došli do izražaja u progresivnom sistemu koji je doživeo oštre kritike jer se smatra da jednom kaznom se ne mogu postići i zastrašenje i prevaspitanje.
Resocijalizacija shvaćena kao ideja da je cilj kazne prevaspitanje i osposobljavanje prestupnika da poštuje društvene norme da bi se na toj osnovi ponovo uključio u zajednicu nije nova u evropskoj misli ali se tek počela ostvarivati u 20. veku.
Postupanje sa osuđenikom se usmerava na otklanjanje uzroka prestupničke delatnosti. Postoji zahted va se osuđenik osposobi za život na slobodi.
Lišenje treba da služi učenju slobode kako bi osuđenik posle kazne bio i željan ali i sposoban da živi poštujući zakon i da se stara o svojim potrebama.
Resocijalizacija predstavlja ponovno uključivanje u kome je primenjen specifičan postupak zbog toga što proces socijalizacije nije uspešno doveden do kraja odnosno jer je došlo do nesklada između ličnih stavova i onih koje društvo odobrava.
Penitencijarni tretman je skup svesnih i nesvesnih postupaka usmerenih ka ostvarenju cilja kazne – prevaspitanju osuđenog lica i osposobljavanju za život
- popravka i lečenje prestupnika
- njegovo aktivno učešće u svom popravljanju
