Pravnik

Zemljišna knjiga se sastoji od glavne knjige i zbirke isprava. U širem smislu tu spadaju i zbirka katastarskih planova, registri i pomoćna evidencija.

Glavna knjiga

• u glavnu knjigu se upisuju zemljišta i zgrade i prava na nepokretnostima
• zemljišno- knjižna prava se stiču, prenose, ograničavaju i prestaju upisom u glavnu knjigu
• sastoji se od zemljišno-knjižnih uložaka
  1. svaki zemljišno knjižni uložak ima svoj redni broj
  2. vodi se za jedno zemljišno-knjižno telo
• obuhvata zemljišta u jednoj katastarskoj opštini
  1. u jednom zemljišno-knjižnom sudu postoji onoliko glavnih knjiga koliko ima katastarskih opština na području tog suda

Zemljišno-knjižni uložak je sastavni deo glavne knjige zemljišne knjige.

• u jedan zemljišno knjižni uložak se upisuje jedno zemljišno-knjižno telo
  • zemljišno-knjižno telo može biti zemljište ili zgrada
• ima tri lista: popisni list, vlasnički list i teretni list

Popisni list – list A, posedovnica – obuhvata dva odeljka.

• u prvi odeljak upisuje se
  • zemljišno-knjižno telo sa sastavnim delovima – katastarskim parcelama – ako ih ima
    • ako se zemljišno-knjižno telo sastoji od više katastarskih parcela one se upisuju jedna ispod druge
  • za svaku parcelu upisuje se broj pod kojim se ona vodi u katastarskom planu
  • oznaka nepokretnosti (zemljište bez zgrade) i površina u hektarima, arima i kvadratnim metrima
  • eventualne primedbe
• drugi odeljak popisnog lista predviđen je za upis
  • stvarnih prava koja su povezana sa pravom svojine na zemljišno-knjižnom telu

Ograničenja prava svojine na nepokretnosti, tereti i obaveze koje su ustanovljene imperativnim zakonskim normama proizvode pravna dejstva prema svakom sopstveniku, bez obzira na to da li su upisani u zemljišne knjige.

Vlasnički list – B list, vlastovnica – upisuje se

• ime sopstvenika
• pravni osnov pribavljanje prava svojine
  • pokazuje kako je lice koje je sada upisano kao sopstvenik steklo pravo svojine
  • upis ne proizvodi pravna dejstva samim tim što je izvršen, nego samo onda ako je uknjiženje izvršeno na osnovu punovažnog osnova (iustus titulus)
    • ako je ugovor o prodaji ništav ili rušljiv pa je poništen, upis koji je po takvom osnovu izvršen biće brisan pa kupac neće steći pravo svojine
  • ograničenja u pogledu upravljanja ili raspolaganja zemljišno-knjižnim telom koja su vezana za ličnost sopstvenika
    • npr da je sopstvenik maloletan
  • sve zabrane otuđenja upisuju se u teretni list, a samo se napominju u vlasničkom listu

Teretni list – list V po azbučnom, C po abecedi, teretovnica – upisuju se:

• stvarna i druga zemljišno-knjižna prava koja opterećuju zemljišno-knjižno telo
  • upisuju se u zemljišne knjige kao obaveze sopstvenika zemljišno-knjižnog tela
    • obaveza da trpi pravo plodouživanja, itd
  • teretni list je namenjen obaveštenju kupca o tome koje sve obaveze, ograničenja i terete ima sadašnji sopstvenik nepokretnosti, jer će te obaveze, tereti i ograničenja pogađati i njega ako pribavi pravo svojine
• ograničenja u raspolaganju koja pogađaju svakog sopstvenika nepokretnosti
  • bez upisa se ne bi mogla suprotstaviti trećem pribaviocu
  • nasuprot ovim ograničenjima u pravu raspolaganja postoje ograničenja, tereti i obaveze koje pogađaju svakog sopstvenika po samom zakonu
• sve zabrane otuđenja i opterećenja
  • zabrane koje se odnose na bilo kog sopstvenika
  • zabrane koje se odnose na ličnost upisanog sopstvenika
  • u vlasničkom listu se čini vidljivim da je upis izvršen u teretnom
• hipoteka i nathipoteka, lične službenosti, stvarne službenosti, realni tereti, pravo preče kupovine, pravo otkupa i pravo zakupa

Zbirka isprava je skup isprava na osnovu kojih se vrše upisi u glavnu knjigu.

• za svaki upis potrebno je podneti zemljišno-knjižnom sudu određene isprave
• zbirka isprava može samo objašnjavati nedovoljno jasne upise
• ako je sadržina isprave u protivrečnosti sa upisima u glavnoj knjizi, odlučuje upis u glavnu knjigu
  • isprava se ne može upotrebiti kao dokaz nasuprot sadržini upisa u zemljišne knjige
• zbirka isprava može dobiti konstitutivno dejstvo
  • u slučaju kad se bitna sadržina isprave ne može ukratko izraziti, pa se u samoj glavnoj knjizi upućuje na pojedina mesta u ispravama
  • ovi delovi isprave koja služi kao pravni osnov imaju pravno dejstvo kao sastavni deo glavne knjige

Zbirka katastarskih planova je deo zemljišne knjige.

1. sve promene u pogledu zemljišno-knjižnog tela sprovode se i u katastru i u zemljišnoj knjizi

Registri su pomoćne knjige koje omogućavaju lakše i brže snalaženje u glavnoj knjizi. Postoje:

1. stvarni registri
   1. popis katastarskih parcela u jednoj katastarskoj opštini
      1. parcele su navedene onim redom kojim su označene u katastarskom planu
      2. u susednom stupcu (rubrici) označen je broj zemljišno-knjižnog uloška
   2. uz stvarni registar može postojati i spisak kućnih brojeva
      1. prema broju kuće može se pronaći i broj katastarske parcele i broj zemljišno-knjižnog uloška
   3. imenik
      1. azbučni (abecedni) spisak sopstvenika i drugih titulara zemljišno-knjižnih prava
      2. uz ime lica navedeni su brojevi zemljišno-knjižnih uložaka u kojima su upisana njegova prava
         1. posebno za vlasnički list i posebno za teretni list