Krivično pravo – Strana 9

Neprijavljivanje pripremanja krivičnog dela

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: pravosuđe, nesmetano obavljanje pravosudne funkcije

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: propuštanje da se pripremanje prijavi

Posledica:

Kazna: (1-2)

Smisao postojanja ove inkriminacije je sprečavanje kd koje se priprema

osnovni oblik
- postoji u slučaju neprijavljivanja pripremanja kd za koje se može izreći kazna zatvora u trajanju od 5 godina ili teža kazna
- radnja izvršenja se sastoji u nečinjenju odnosno propuštanju da se pripremanje prijavi
  - pravo krivično delo nečinjenja
  - Dužnost prijavljivanja postoji u odnosu na pripremanje kd
    - dužnosti nema ako je neko saznao da je drugo lice donelo odluku da izvrši kd ali nije preduzelo nikakve pripremne radnje
  - treba se zadovoljiti jednim laičkim shvatanjem pojma kd
    - ne može se očekivati od prosečnog građanina da poznaje tačno zakonska obeležja bića kd kao ni zaprećenu kaznu
    - dovoljno je da se radi o pripremanju težeg ili teškog kd
  - uslov u pogledu zaprećene kazne je objektivni uslov inkriminacije
  - prijava se podnosi nadležnom organu
    - treba uzeti da kd ne postoji kada je prijava podneta nekom drugom organu koji ima zakonsku obavezu da prijavu podnese nadležnom organu
    - ne treba shvatiti u formalnom smilu,
      - dovoljno je da je lice obavestilo nadležni ili drugi organ na bilo koji način
- neophodno je da je do propuštanja da se delo prijavi došlo u vremenu kada je pripremano delo bilo moguće sprečiti
  - ako se pripremanje prijavi kasnije kada više nije moguće sprečiti izvršenje a moglo je da se prijavi pre postojaće kd
  - postojaće samo ako je pripremano delo pokušano ili izvršeno
- neophodan je umišljaj učinioca
  - znanje o tome da se priprema kd
  - znanje se mora nesumnjivo utvrditi i nije dovoljno da je učinilac u konkretnom slučaju na osnovu postojećih okolnosti i činjenica morao to znati
- novčana kazna ili zatvor do jedne godine
teži oblik
- postoji onda kada se delo iz stava 1 učini u odnosu na kd za koje se može izreći kazna zatvora od 30-40 godina
- zatvor od 3 meseca do 3 godine
lični osnov isključenja kažnjivosti
- s obzirom na postojanje bliskog odnosa lica koje ne prijavljuje pripremanje dela i lica koje delo priprema
- neće se kazniti koja su učiniocu bračni drug, lice s kojim živi u trajnoj vanbračnoj zajednici, srodnik u pravoj liniji, brat ili sestra, usvojilac ili usvojenik
- neće se kazniti ni bračni drug nekog od navedenih lica ili lice koje s nekim od njih živi u vanbračnoj zajednici
- ne primenjuje se kod težeg oblika iz stava 2

Izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje i netrpeljivosti

10. februara 2017.

osnovni oblik
- radnja izvršenja je postavljena alternativno
  - izazivanje ili raspirivanje rasne ili verske mržnje ili netrpeljivosti
  - postoji u situacijama kada ne postoji takva mržnja pa se ona izaziva i onda kada postoji kao latentno stanje ili kao stanje manjeg intenziteta pa se ona dalje raspiruje
  - Izazivanje i raspirivanje znači da se pre svega utiče na emocije, ali delimično i na intelekt, time što se stvara ili jača određeno osećanje i stav prema nekom narodu ili etničkoj zajednici.
  - Mržnja predstavlja jako negativno osećanje koje predstavlja pogodno tlo za preduzimanje raznih ekscesnih ponašanja prema pripadnicima određenog naroda ili etničke zajednice.
  - Netrpeljivost je po svom negativnom potencijalu nižeg intenziteta od mržnje, ali i ona može voditi vršenju određenih delatnosti kojima se netrpeljivost ispoljava a koje mogu imati i elemente određenih kd.
- nije neophodno da je radnja izvršenja dovela do mržnje ili netrpeljivosti li da je povećala intenzitet postojeće mržnje ili netrpeljivosti
- pasivni subjekt su narodi i etničke zajednice koje žive u Srbiji
  - ako ne žive u Srbiji ovo kd ne postoji
  - pojam naroda treba tumačiti da obuhvati i nacionalne manjine
  - Nacionalna manjina je uvek deo nekog naroda koji ne živi u svojoj matičnoj državi
- potreban je umišljaj
  - dovoljan je eventualni umišljaj
- šest meseci do 5 godina
teži oblik
- s obzirom na sredstvo i način izvršenja
- postoji ako je delo
  - učinjeno prinudom,
  - zlostavljanjem,
  - ugrožavanjem sigurnosti,
  - izlaganjem poruzi nacionalnih, entičkih ili verskih simbola,
  - oštećenjem tuđih stvari,
  - skrnavljenjem spomenika, spomen-obeležja ili grobova
- kvalifikatorne okolnosti ovde predstavljaju neka druga krivična dela koja ako se učine zajedno sa osnovnim oblikom ovog kd
  - neće postojati sticaj jer je zakonodavac smatrao da kazna ne bi bila adekvatna težini kd
- kazna je zatvor od jedne do 8 godina
najteži oblik
- vršenje dela zloupotrebom položaja odnosno ovlašćenja ili s obzirom na posledice do kojih je došlo
- ako je u vezi prvog stava – 1-8 godina
- ako je u vezi drugog 2-10 godina

Odavanje državne tajne

10. februara 2017.

osnovni oblik
- kada neko saopšti preda ili učini dostupnim podatke ili dokumente nepozvanom licu koji su mu povereni, a koji predstavljaju državnu tajnu
  - Saopštavanje, predaja ili činjenje dostupnim se čini u odnosu na nepozvano lice
  - Nepozvano lice je ono lice koje nije ovlašćeno da sazna podatke ili dokumenta oji predstavljaju državnu tajnu u konkretnom slučaju
    - ako to lice radi za stranu države ili stranu organizaciju, a izvršilac to zna ne bi postojalo ovo kd već kd špijunaže
  - radnja se mora preduzeti neovlašćeno
    - da li je to bilo neophodno s obzirom da se saopštavanje, predaje ili činjenje dostupnim čini nepozvanom licu
- izvršilac je lice koje je ovlašćeno po nekom pravnom osnovu da ima u posedu podatke, odnosno dokumenta koja predstavljaju državnu tajnu
  - ne mora biti ovlašćeno da bude upoznato i sa sadržinom dokumenta koji predstavlja državnu tajnu
- zatvor od jedne do 10 godina
lakši oblik
- kada izvršilac podatke ili dokumente do kojih je protivpravno došao i za koje zna da su državna tajna saopšti drugom licu
- nema povrede dužnosti čuvanja državne tajne
  - izvršilac nije lice kome su podaci povereni već je on do njih došao na protivpravan način
- šest meseci do 5 godina
- i osnovni i lakši pretpostavljaju postojanje umišljaja
  - svest da se radi o podacima i dokumentima koji predstavljaju državnu tajnu
teži oblik
- dve kvalifikatorne okolnosti, ratno ili vandredno stanje, ugrožavanje bezbednosti, ekonomske ili vojne moći srbije
- tri do 15 godina
nehatni oblik
- moguć samo kod osnovnog oblika a ne i kod lakšeg
- nije potrebno da se nepozvano lice i upoznalo sa sadržinom dokumenta odnosno sa podacima
  - dovoljno je da je usled nehatnog postupanja učinioca stvorena situacija u kojoj se nepozvano lice može upoznati sa državnom tajnom
- šest meseci do 5 godina
pojam državne tajne
- postoji samo kada su kumulativno ostvareni i formalni i materijalni element
  - potrebno je da su proglašeni tajnom i da je njihovo odavanje imalo ili moglo prouzrokovati štetne posledice za političke, ekonomske ili vojne interese zemlje
pojam ilegalne tajne
- ne smatraju se tajnom iako su formalno kao takvi proglašeni oni podaci ili dokumenti koji su upravljeni na teške povrede osnovnih prava čoveka ili na ugrožavanje ustavnog uređenja ili bezbednosti Srbije i podaci ili dokumenti koji za cilj imaju prikrivanje učinjenog kd za koje se po zakonu može izreći zatvor od 5 godina ili teža kazna
- odavanje ovakvih podataka i dokumenata ne predstavlja krivično delo

Špijunaža

10. februara 2017.

Krivicnim delom špijunaže napada se na bezbednost države.

osnovni oblik
- sastoji se u saopštavanju, predaji ili činjenju dostupnim tajnih podataka ili dokumenata vojnog, ekonomskog ili službenog karaktera stranoj državi, organizaciji ili licu koje radi za njih.
- Radnja se javlja u tri oblika:
  - saopštavanje
    - posredno ili neposredno obaveštavanje tih subjekata o tajnim podacima, odn. o sadržini dokumenata koji sadrže tajne podatke,
    - može se preduzeti usmeno, pismeno ili sredstvima savremenih komunikacija
  - predaja
    - za razliku od saopštavanja pretpostavlja da se tajni podaci odn. dokumenti dostave tim subjektima u svom izvornom obliku
  - cinjenje dostupnim
    - obuhvata sve radnje koje nisu saopštavanje ili predaja
    - bilo koja radnja kojom se omogućava nekom od navedenih subjekata da sazna tajne odatke a da pri tome nije nužno da izvršilac zna te podatke
- objekt radnje su tajni podaci ili dokumenti koji sadrže tajne podatke
  - potrebno je da su vojne, ekonomske ili službene prirode, odnose se na jednu od ove tri oblasti
- mora postojati umišljaj ali ne i drugi subjektivni elementi
  - namera ili pobuda je irelevantna za postojanje kd špijunaže
  - treba da obuhvati svest o tome da su podaci odnosno dokumenti tajni kao i svest i volju da se oni predaju, saopštavaju ili čine dostupnim
- kazna zatvora 3-15 godina
prvi poseban oblik
- onda kada neko stvara obaveštajnu službu u Srbiji ili rukovodi tom službom za stranu državu ili organizaciju
- 5-15 godina
drugi poseban oblik
- stupanje u stranu obaveštajnu službu ili prikupljanje podataka za nju ili pomaganje njenog rada na drugi način
- podaci ne moraju biti tajni
- 1-10 godina
treći poseban oblik
- sastoji se u pribavljanju tajnih podataka ili dokumenata u nameri da se saopšte ili predaju stranoj državi, stranoj organizaciji ili licu koje im služi
- ovo je prethodni stadijum u odnosu na osnovni oblik
  - kada podaci ili dokumenti još nisu saopšteni odnosno predati stranoj državi, stranoj organizaciji ili licu koje im služi, već se pribavljaju u nameri da se to učini
- 1-8 godina
- za tri posebna oblika je neophodan umišljaj
kvalifikovan oblik
- ako je delo iz stava 1 ili 2 prouzrokovalo teške posledice za bezbednost, ekonomsku ili vojnu moć zemlje
- zatvor najmanje 10 godina i zatvor od 30-40
najteži oblik
- ako je kd špijunaže učinjeno za vreme neposredne ratne opasnosti, ratnog stanja, oružanog sukoba ili vanrednog stanja
- zatvor najmanje 10 godina i zatvor od 30-40
tajni dokumenti
- da bi se podatak ili dokument smatrao tajnim nije dovoljno da su oni na osnovu zakona, drugog propisa ili odlukom nadležnog organa i formalno proglašeni tajnim
- zahteva se da se radi o podacima ili dokumentima čije bi odavanje prouzrokovalo ili moglo da prouzrukuje štetne posledica za bezbednost, odbranu ili političke, vojne ili ekonomske interese zemlje

Pripremne radnje za osnovni oblik i oblik iz stava 2 su kažnjive.

Pozivanje na nasilnu promenu ustavnog uređenja

10. februara 2017.

Ovo kd se dugo nazivalo neprijateljskom propagandom u našem krivičnom zakonodavstvu.

osnovni oblik
- sastoji se u pozivanju ili podsticanju da se silom promeni ustavno uređenje RS ili da se svrgnu najviši organi vlasti i njihovi predstavnici
  - to je pozivanje i podsticanje da se izvrši kd napada na ustavno uredjenje
  - Pozivanje i podsticanje su radnje podstrekavanja ali za razliku od tog oblika saučesništva ovde se ne traži da su te radnje upravljene na individualno odredjen krug lica.
  - zbog prirode ovog dela i podstrekavanje i pozivanje i podsticanje neodredjenog kruga lica opravdava krivičnopravnu intervenciju.
  - razlika izmedju pozivanja i podsticanja je u tome što se pozivanjem izaziva odluka kod drugog, a podsticanje je upravljeno ka učvršćivanju ili realizaciji vec postojeće odluke.
- umišljaj
  - namera ugrožavanja ustavnog uredjenja ili bezbednosti Srbije
- šest meseci do pet godina
teži oblik
- kad se delo učini uz pomoć iz inostranstva
- irelevantno je koji subjekt tu pomoć pruža, dovoljno je da se vrši uz pomoć iz inostranstva
- 1-8 godina
lakši oblik
- radnje izvršenja
  - izrada ili umnožavanje materijala koji je takav da se njime može izvršiti delo iz stava 1
    - ista vrsta materijala samo što se ne unosi iz inostranstva nego se proizvodi u zemlji
      - inkriminisana je njegova proizvodnja i umnožavanje
    - potrebna je namera da se materijal izrađuje ili umnožava u nameri rasturanja
  - upućivanje ili prebacivanje na teritoriju Srbije materijala koji je po svom sadržaju takav da poziva ili podstiče vršenje osnovnog oblika
    - propagandni materijal u vidu štampanih stvari, audio-vizuelnih sredstava kao što su video i audio kasete, kompakt diskovi itd
- kazna od 3 meseca do 3 godine

Napad na ustavno uređenje

10. februara 2017.

Ovo kd odgovara onome što se u stranom krivičnom zakonodavstvu naziva delom veleizdaje.

Radnja izvršenja ima dva oblika:

pokušaj promene ustavnog uredjenja RS
- Pokušaj se mora odnositi na nasilnu promenu ustavnog uređenja ili nasilno svrgavanje državnih organa.
- Za postojanje kd nije neophodno da se pokušava promeniti ustavno uredjenje u celini, ali nije dovoljno da se to čini samo u odnosu na neke manje važne elemente ustavnog uredjenja.
pokušaj svrgavanja najviših državnih organa
- potrebno je da se to čini u odnosu na najviše organe a to su: predsednik Republike, Narodna skupština, Vlada, Ustavni sud i Vrhovni kasacioni sud
- Svrgavanje postoji i kada se državni organ odnosno njegov član prinudi da podnese ostavku.
  - kad se državni organ upotrebom prinude trajno onemogućava da vrši svoju funkciju
  - po pravilu je praćeno njegovim nepriznavanjem i zamenom drugim, nelegalnim organom

Pokušaj nije moguć, svršeno krivično delo

postojaće tim pre ako je do promene i došlo
moguće je da delo bude dovršeno sa nastupanjem posledice a da kasnije dođe do uspostavljanja prethodnog stanja i stvaranja uslova za suđenje učiniocu
moguće je da dođe do svrgavanja pojedinog državnog organa koje ne onemogućava u potpunosti funkcionisanje države i ne dovodi do promene vlasti

Delo je opšteg karaktera

ako u konkretnom slučaju budu ostvareni elementi još nekog kd iz ove glave, radiće se o prividnom idealnom sticaju i postojaće samo to drugo kd

Pripremne radnje su kažnjive.

Kazna zatvora od 1-5 godina

Kvalifikovani oblici za većinu dela protiv ustavnog uređenja, član 321. stav 1 i 2

stav 1 ako je
- imalo za posledicu smrt jednog ili više lica
- izazvalo opasnost po život ljudi
- praćeno teškim nasiljem ili velikim razaranjima
- dovelo do ugrožavanja bezbednosti, ekonomske ili vojne snage zemlje
- zatvor najmanje 10 godina
stav 2
- ako je učinilac sa umišljajem lišio života neko lice, zatvor u trajanju od 30-40 godina
stav 3
- ne važi u ovom delu ukoliko se uradi za vreme neposredne ratne opasnosti, ratnog stanja, oružanog sukoba ili vanrednog stanja

Otmica vazduhoplova, broda i drugog prevoznog sredstva

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: bezbednost javnog saobraćaja

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: preuzimanje kontrole nad vazduhoplovom u letu / brodom ili drugim javnim prevozom u toku vožnje

Posledica: konkretna opasnost po život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima

Kazna: (1-3)

osnovni oblik
- čini onaj ko silom ili pretnjom da će upotrebiti silu preuzme kontrolu nad vazduhoplovom koji se nalazi u letu ili nad brodom u toku plovidbe ili nad drugim javnim prevoznim sredstvom u toku vožnje
- radnja izvršenja je alternativno određena
  - preuzimanje kontrole nad vazduhoplovom
    - sila i pretnja su sredstva kojima se ostvaruje radnja
      - sila je i primena hipnoze ili omamljujućih sredstava
      - pretnja mora da je kvalifikovana
    - može se ostvariti na dva načina
      - da se sila i pretnja upotrebljavaju prema posadi vazduhoplova kako bi se preusmerio let u drugom pravcu
      - da se upotrebljavaju i u cilju neposrednog preuzimanja upravljanja od strane izvršioca
      - može se manifestovati i u zabrani poletanja
    - nije bitno koliko je dugo preuzimanje kontrole trajalo a ni sa kojim ciljem se čini
    - smatra se dovršenim kad je preuzeta kontrola nad vazduhoplovom
      - moguć je i pokušaj koji je kažnjiv prema opštim odredbama
        
        postoji od početka primene sile ili pretnje da će se upotrebiti sila
  - preuzimanje kontrole nad brodom
    - bitno je da se kontrola preuzima u toku plovidbe
    - u pogledu sredstava i načina i kad se smatra da je kontrola preuzeta treba uzeti sve što je rečeno u vezi sa vazduhoplovom
    - pokušaj je moguć i kažnjiv
  - preuzimanje kontrole nad drugim prevoznim sredstvom
    - voz, autobus međugradskih linija itd
    - potrebno je da je izvršeno u toku vožnje
    - sve važi kao za vazduhoplov
    - pokušaj je moguć
- objekti radnje su vazduhoplov, brod ili drugo javno prevozno sredstvo
  - vazduhoplov mora da se nalazi u letu za postojanje ovog kd
    - smatra se da je u letu od momenta kad se spoljašnja vrata zatvore posle ukrcavanja i robe pa do momenta kada se bilo koja vrata otvore za iskrcavanje
    - u slučaju prinudnog sletanja smatra se da let i dalje traje sve dok nadležnje vlasti ne preuzmu odgovornost za vazduhoplov, lica i imovinu
    - razlog za određivanje pojma u letu
      - unutrašnji prostor vazduhoplova posle zatvaranja svih vrata postaje izolovan i od spoljnog sveta
      - otežana je ili onemogućena intervencija policije
      - otmičar može da onemogući posadu aviona koja više ne može da traži pomoć i intervenciju lokalne policije
  - brod je plovilo koje može ploviti sopstvenim ili tuđim pogonskim sredstvom a može prenositi i stvari i lica
    - ulaze i tehnički plovni objekti koji ne služe direktno prevozu – dizalica
    - ne smatraju se brodom plovila koja služe drugoj nameni
    - ne obuhvata ni čamce koji ne bi mogli da budu objekt radnje ovog kd
    - brodovi se dele na ratne, putničke, ribarske i teretne
    - plovidba može biti pomorska i unutrašnja
- izvršilac može biti svako lice
- umišljaj
- kazna od 2 do 10 godina
teži oblik
- ako nastupi teška telesna povreda nekog lica ili prouzrokovana šteta velikih razmera
  - ako je u pitanju više lica, značajno pri odmeravanju kazne
  - šteta velikih razmera postoji ako premašuje 6miliona dinara
- umišljaj u odnosu na osnovni oblik i nehat u pogledu teže posledice iz stava 2
- 2-12 godine
najteži oblik
- ako je nastupila smrt jednog ili više lica
- dovoljno je da je nastupila smrt jednog lica
  - ako je više ima značaja pri odmeravanju kazne
- umišljaj u odnosu na delo osnovnog oblika, nehat u odnosu na težu posledicu
- 5-15 godina

Ugrožavanje javnog saobraćaja

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: bezbednost javnog saobraćaja

Izvršilac: učesnik u saobraćaju na putu

Radnja izvršenja: ugrožavanjem javnog saobraćaja dovođenje u opasnost život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima

Posledica: konkretna opasnost po život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima

Kazna: (1-3)

osnovni oblik
- čini ga onaj učesnik u saobraćaju na putevima koji se ne pridržava saobraćajnih propisa i time tako ugrozi javni saobraćaj da dovede u opasnost život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima, pa usled toga kod drugog nastupi laka telesna povreda ili prouzrokuje imovinsku štetu koja prelazi iznos od 200 000 dinara
- radnja izvršenja je nepridržavanje saobraćajnih propisa
  - svaka ona radnja učesnika u saobraćaju na putevima koja je suprotna saobraćajnim propisima
    - delo blanketnog karaktera
    - postojanje radnje izvršenja u konkretnom slučaju zavisi od mnogobrojnih propisa kojima se reguliše saobraćaj na putevima
    - najvažniji Zakon o bezbednosti saobraćaja na putevima
  - Poseban značaj za postojanje radnje izvršenja ima tzv. načelo poverenja
    - načelo polazi od toga da se učesnik u saobraćaju može pouzdati u to da će se drugi učesnici u saobraćaju pridržavati saobraćajnih propisa
    - obezbeđuje normalno odvijanje saobraćaja, ali ono ne može važiti bez ograničenja, tako da se može govoriti o načelu ograničenog poverenja
    - Ograničenja se sastoje u sledećem:
      - ako je učesniku u saobraćaju sasvim jasno da se drugi učesnik nepropisno ponaša, dužan je preduzeti sve da do saobraćajne nezgode ne dođe;
      - u odnosu na određenu kategoriju lica ne može se očekivati da će se ponašati u skladu sa saobraćajnim propisima tako da načelo poverenja u odnosu na njih ne važi (pre svega deca)
  - može biti samo izvršeno na putu
- posledica se sastoji u konkretnoj opasnosti po život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima – milion i dve stotine hiljada
- objektivni uslov kažnjivosti
  - nastupanje lake telesne povrede ili prouzrokovanje imovinske štete preko 200k
  - uslov je ostvaren i kada konkretna opasnost nastupi u pogledu jednog objekta radnje a objektivni uslov inkriminacije na drugom objektu radje
- izvršilac je učesnik u saobraćaju na putevima
  - lice koje u saobraćaju na putu upravlja vozilom
  - obuhvaćen je i pešak, može ostvariti objektivni uslov kažnjivosti i posledicu ovog dela
  - lice koje je svoje vozilo dalo na upotrebu drugom licu koje upravljajući tim vozilom izvrši ovo KD u slučaju da je vozilo neispravno ili da se daje licu bez dozvole, smatraće se saizvršiocem
- umišljaj
  - problem razgraničenja eventualnog umišljaja i svesnog nehata
  - bezobzirnost postoji onda kada se neko ponaša u saobraćaju tako da uopšte ne vodi računa o interesima i dobrima drugih učesnika u saobraćaju
    - za umišljaj zahteva veliki stepen bezobzirnosti
  - alkoholisanost ne podrazumeva uvek i umišljaj
    - samo ako je alkoholisanost praćena kršenjem i drugih saobraćajnih propisa u meri i na način da se može doći do zaključka o postojanju visokog stepena bezobzirnosti, može se raditi o umišljaju
  - krivica se mora procenjivati samo u odnosu na osnovnu posledicu KD, tj. konkretnu okolnost
    - nema opravdanja da se procenjuje u odnosu na objektivni uslov inkriminacije ili težu posledicu
  - važno je pitanje doprinosa drugih učesnika u saobraćaju izvršenju KD
    - u situaciji kada vozač primeti nepridržavanje propisa drugog učesnika u saobraćaju, postoji saglasnost u sudskoj praksi da svoju vožnju mora prilagoditi toj okolnosti, inače čini KD
    - to se u praksi pre svega odnosi na pešake, kada vozač primeti njihovo nepravilno prelaženje preko kolovoza, ili nepravilno kretanje po kolovozu
    - nema KD ako je greška drugog uočena, ali vozač nije izabrao najbolje rešenje za izbegavanje saobraćajne nezgode
      - iznenadno prelaženje pešaka preko kolovoza
        
        presudno je da li je pokazao nameru da pređe kolovoz
        
        vozač je dužan da predvidi njegovo nepropisno ponašanje
      - nepropisno ponašanje dece i starijih lica
        
        u pogledu dece, invalida i starijih lica postoji posebno ograničenje u pogledu načela poverenja, odnosno moglo bi se reći da ni načelo ograničenog poverenja u odnosu na njih ne važi, tako da njihovo nepravilno ponašanje za vozača ne sme da bude iznenađenje
- zatvor do tri godine
teži oblik
- u slučaju ugrožavanja železničkog, brodskog, tramvajskog, trolejbuskog, autobuskog saobraćaja ili saobraćaja žičarom
- razlika je u pogledu saobraćaja koji se ugrožava
- radnja izvršenja je bilo koja kojom se ugrožava neka od navedenih vrsta saobraćaja
  - blanketnog karaktera
- posledica je ista kao i kod oblika iz stava 1
- nije potrebno da je ispunjen objektivni uslov kažnjivosti
- stroža kazna s obzirom da se radi o prevoznim sredstvima kojima se prevozi veći broj lica
  - ugrožavanje se javlja kao opasnije
- šest meseci do 5 godina
privilegovani, nehatni oblik
- razlikuje se samo prema obliku krivice i nema svoje samostalno biće
- nehatna krivica ga čini suštinski različitim
- mišljenje je da nesvesni nehat nije ni moguć ali nema ubedljivih argumenata
- novčana kazna ili zatvor do jedne godine

Pravljenje i unošenje računarskih virusa

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: bezbednost kompjuterskih sistema i mreža

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: (1-2)

Posledica: nastupanje štete

osnovni oblik
- postoji kada neko napravi računarski virus u nameri njegovog unošenja u tuđ računar ili računarsku mrežu
- radnja izvršenja je pravljenje računarskog virusa
  - podrazumeva primenu određenih tehnoloških postupaka kojima se računarski virus stvara
- dovršeno okončanjem radnje izvršenja uz postojanje odgovarajuće namere
- objekt radnje – računarski virus
  - Računarski virus je računarski program ili neki drugi skup naredbi unet u računar ili računarsku mrežu koji je napravljen da sam sebe umnožava i deluje na druge programe ili podatke u računaru ili računarskoj mreži dodavanjem tog programa ili skupa naredbi jednom ili više računarskih programa i podataka
    - više od stotina hiljada virusa je danas poznato
    - najpoznatiji: Brain, Petak 13, Mikelandjelo, Toronto star
    - virusi koji inficiraju datotete – Jerusalem
    - Boot sector virusi inficiraju sistemsu zonu – Disk Killer
    - višedelni virusi inficiraju i sistemsku zonu i programske datoteke – AntiExe
    - makrovirusi kao najopštiji Melissa
  - Kompjuterski crvi ne napadaju druge programe već kompjuterski sistem
- izvršilac kd može biti bilo koje lice
  - u praksi samo lica koja raspolažu potrebnim stručnim znanjem – tvorci virusa
- Računar treba shvatiti u uobičajenom smislu.
- Računarskom mrežom se smatra skup međusobno povezanih računara koji komuniciraju razmenjujući podatke
- na subjektivnom planu se zahteva direktni umišljaj i namera unošenja virusa u računar ili mrežu
- novčana kazna i kazna zatvora do 6 meseci
teži oblik
- postoji kada neko unese računarski virus u tuđ računar ili računarsku mrežu i time prouzrukuje štetu
- radnja izvršenja je unošenje računarskog virusa u tuđ računar ili računarsku mrežu
- dovršeno je kada usled unošenja računarskog virusa dođe do nastupanja štete koja mora biti utvrđena u svakom konkretnom slučaju
- izvršilac je bilo koje lice
  - ne mora biti lice koje je rač. virus napravilo
- umišljaj
- novčana kazna ili zatvor do dve godine
obavezno oduzimanje uređaja i sredstava kojima je kd učinjeno

Izazivanje opšte opasnosti

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: opšta sigurnost ljudi i imovine

Izvršilac: bilo koje lice ili službeno / odgovorno lice

Radnja izvršenja: (1-2)

Posledica: opasnost po život ljudi ili telo ili imovinu veće vrednosti

Kazna: (1-5)

KD izazivanja opšte opasnosti predstavlja opšte delo i postoji samo ukoliko nisu ispunjeni uslovi za neko drugo KD iz ove glave.

prvi osnovni oblik
- čini onaj ko požarom, poplavom, eksplozijom, otrovom ili otrovnim gasom, radioaktivnim ili drugim jonizirajućim zračenjem, električnom energijom, motornom silom ili kakvom drugom opšteopasnom radnjom ili opšteopasnim sredstvom izazove opasnost za život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima
- radnja izvršenja je alternativno propisana
  - izazivanje požara
    - izazivanje vatre sa mogućnošću nekontrolisanog širenja
  - izazivanje poplave
    - širenje veće količine vode izvan njenih prirodnih i veštačkih granica
  - izazivanje eksplozije
    - različitim sredstvima koja su za to podobna
  - upotreba otrova ili otrovnog gasa, radioaktivnog ili drugog jonizirajućeg zračenja, električne energije i motorne sile
    - shvatiti u njihovom uobičajenom jezičkom smislu
  - preduzimanje druge opšteopasne radnje i upotreba nekog opšteopasnog sredstva
- posledica je opasnost za život ili telo ili imovinu veće vrednosti
  - dovršeno nastupanjem konkretne opasnosti koja predstavlja blisku mogućnost neposredne povrede zaštićenog dobra i koja se u svakom slučaju mora utvrditi
- potrebno je da nastupi opasnost za život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima
  - mora nastupiti za život ili telo individualno neodređenog broja lica ili individualno određenog ali neograničenog kruga lica
  - Imovina većeg obima je imovina čija vrednost prelazi iznos od milion i 200hiljada dinara
  - potrebno je utvrditi vrednost imovine koja je bila u opasnosti a ne stvarna šteta koja je nastala
- izvršilac može biti bilo koje lice
- direktni ili eventualni umišljaj
- šest meseci do 5 godina
drugi osnovni oblik
- čini ga službeno ili odgovorno lice koje ne postavi propisane uređaje za zaštitu od požara, poplave, eksplozije, otrova ili otrovnog gasa, radio-aktivnih ili drugih jonizujućih zračenja, električne energije ili drugih opasnih sredstava ili ove uređaje ne održava u ispravnom stanju ili ih u slučaju potrebe ne stavi u dejstvo ili uopšte ne postupa po propisima ili tehničkim pravilima o merama zaštite i time izazove opasnost za život ili telo ljudi ili za imovinu većeg obima
- radnja izvršenja je alternativno propisana
  - nepostavljanje propisanih uređaja za zaštitu od požara, poplave, eksplozije, otrova ili otrovnog gasa, radio-aktivnih ili drugih jonizujućih zračenja, električne energije ili drugih opasnih sredstava
  - neodržavanje ovih uređaja po propisima ili tehničkim pravilima o merama zaštite
  - ne stavljanje u dejstvo u slučaju potrebe ovih uređaja
  - nepostupanje po propisima ili tehničkim pravilima o merama zaštite podobnim da izazove odgovarajuću opasnost
  - blanketni karakter
- dovršeno je ako usled odgovarajućeg nečinjenja nastupi posledica
- posledica se sastoji u konkretnoj opasnosti za život ili telo ljudi ili imovinu većeg obima
- izvršilac samo službeno ili odgovorno lice
- umišljaj
- šest meseci do 5 godina
prvi teži oblik
- teži oblik ako su dela iz 1 i 2 .stava učinjena na mestu gde je okupljen veći broj ljudi
  - veći broj ljudi – najmanje 10 lica
  - bitna je okolnost da je mesto namenjeno okupljanju više lica a ne koliko je realno bilo
- kvalifikatorna okolnost mora biti obuhvaćena umišljajem
- 1-8 godina i novčana kazna
drugi teži oblik
- ako je delo iz stava 1 učinjeno upotrebom vatrenog oružja
- kvalifikatorna okolnost je sredstvo kojim je kd izvršeno
  - vatreno oružje
- izvršilac može biti svako lice
- umišljaj
  - svest da se delo vrši upotrebom vatrenog oružja
- 2-10
nehatni oblik
- prvi stav i teži oblici se mogu izvršiti i iz nehata
- za drugi stav nije predviđen izgleda omaškom
- zatvor do 3 godine

Šumska krađa

10. februara 2017.

Zaštitni objekt:

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: obaranje jednog ili više stabala

Posledica:

Kazna: (1-3)

osnovni oblik
- čini onaj ko radi krađe u šumi, parku ili drvoredu jedno ili više stabala obori a količina oborenog drveta je veća od jednog kubnog metra
- radnja se sastoji u obaranju jednog ili više stabala radi krađe
  - Obaranje znači seču stabla, tj njegovo odvajanje od korena, ali se radi i onda kad se stablo zajedno s korenom vadi o obaranju
  - Delo se može vršiti u šumi, parku ili drvoredu
  - Ako neko prisvoji već oborena stabla, čini delo krađe a ne šumske krađe
- objektivni uslov inkriminacije
  - da je količina oborenog drveća veća od jednog kubnog metra
  - da se obaranje vrši radi krađe
    - u nameri da se njihovim prisvajanjem sebi ili drugom pribavi protivpravna imovinska korist
    - samo u tuđoj šumi se može ovo kd izvršiti, parku ili drvoredu odnosno prema tuđoj imovini
    - ako se nalazi u stvarnoj zabludi u pogledu svojine pa smatra da njemu pripadaju dobra – ne postoji ovo kd
- svršeno je obaranjem jednog ili više stabala
- direktni umišljaj
  - namera prisvajanja stabla
- alternativno novčana kazna ili zatvor do jedne godine
teži oblik, tri slučaja
- ako je delo učinjeno u nameri da se oboreno drvo proda
  - potrebno je utvrditi nameru učinioca
    - da li je hteo da oborena stabla proda
  - kad postoji namera da oboreno drvo upotrebi za izradu proizvoda namenjenih prodaji
- ako su oborena stabla u količini većoj od 5 kubnih metara
  - teži oblik zbog količine oborenog drveta
- ako je učinjeno u zaštitnoj šumi, nacionalnom parku ili drugoj šumi sa posebnom namenom
  - postoji zbog posebno zaštićenog šumskog kompleksa
- okolnost mora da bude obuhvaćena umišljajem
  - svest mora da obuhvati okolnost
    - da se obara jedno ili više stabala u određenoj nameri
    - da je oborena veća količina drveta ali ne mora precizna predstava o kojoj se količini radi
    - da obuhvati činjenicu da se radi o posebno zaštićenom kompleksu
- kazna novčana ili zatvor do tri godine
kažnjavanje i za pokušaj
sticaj
- moguć je sticaj ovog KD i KD pustošenje šuma, ali ne i sticaj sa KD krađe
- ako je KD šumske krađe izvršeno upotrebom sile ili pretnjom neposrednim napadom na život ili telo nekog lica u nameri da se zadrži oduzeta imovina, ne stoji KD razbojničke krađe
- može postojati samo sticaj KD iz ovog člana sa KD prinude ili KD ugrožavanja sigurnosti
  - ako je u pitanju prividni sticaj, preduzimanje navedenog nasilnog akta predstavlja samo otežavajuću okolnost kod odmeravanja kazne za KD šumske krađe

Ubijanje i zlostavljanje životinja

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: čovek, a ne životinja, jer je za KP neprihvatljivo da štiti prava životinja

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: ubijanje, povređivanje, mučenje, zlostavljanje ili organizovanje, finansiranje, učestvovanje u borbama između životinja iste ili različite vrste

Posledica:

Kazna: (1-3)

osnovni oblik
- radnja izvršenja je ubijanje, povređivanje, mučenje ili zlostavljanje životinje na drugi način
  - Radnja ubijanja mora biti protivpravna
    - propisi utvrđuju da se određene životinje u određenu svrhu ubijaju i kako se to čini
    - ako se ubijanje vrši na način koji nije predviđen tim propisima, kd će postojati i kad je dozvoljeno ubijanje određenih životinja
  - Radnje mučenja i povređivanja
    - mora se činiti protivno propisima
    - ne može se svako pričinjavanje bola životinji smatrati mučenjem
    - Mučenje predstavlja pričinjavanje nepotrebnih patnji životinji
      - po intenzitetu to mora biti nanošenje velikih patnji životinji
      - mora biti preduzeto bez racionalnog razloga i opravdanog cilja
    - nema kd kada do povređivanja ili mučenja dolazi usled medicinskog i sličnog eksperimenta koji se vrši u skladu sa propisima
- objekt radnje može biti bilo koja životinja
  - posebnim propisima je dozvoljeno ubijanje a nekim službama se i naređuje ubijanje određenih životinja
  - to su samo one životinje čije ubijanje i mučenje kod većine ljudi izazivaju osećaje sažaljenja
- izvršilac može biti i vlasnik životinje
  - ako se ubije tuđa životinja javlja se problem odnosa sa kd uništenja ili oštećenja tuđe stvari
    - prednost treba dati delu ubijanja i mučenja
- kazna je novčana ili zatvor do jedne godine
teži oblik
- ako se izvrši prema većem broju životinja ili u odnosu na životinju koja pripada posebno zaštićenim životinjskim vrstama
  - minimalan broj većeg broja zavisi od sudske prakse, teško da bi moglo biti ispod 5
    - u slučaju da se počini kd prema više životinja a ipak manje od onoga što je veći broj primeniti sticaj osnovnog oblika
- kazna zatvora do 3 godine ili novčana kazna
treći oblik
- čini lice koje iz koristoljublja organizuje ,finansira ili je domaćin borbe između životinja iste ili različite vrste
- predviđa i organizovanje i učestvovanje u klađenju na tim borbama
- kazna zatvora od 3 meseca do 3 godine i novčana kazna
Sva tri oblika ovog KD mogu se izvršiti samo sa umišljajem koji mora da obuhvati i svest o tome da se preduzimanjem radnje krše odgovarajući propisi.

Zagađenje životne sredine

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: osnovno pravo čoveka na zdravu i očuvanu prirodnu sredinu

Izvršilac: bilo koje lice

Radnja izvršenja: zagađenje životne sredine

Posledica: apstraktna opasnost po život ljudi

Kazna: (1-4)

osnovni oblik
- radnja izvršenja je zagađenje vazduha, vode ili zemljišta u većoj meri ili na širem prostoru
  - ako se ne bi zahtevalo zagađivanje u većoj meri ili na širem prostoru ne bi postojala razlika u odnosu na privredne prestupe i prekršaje u ovoj oblasti
  - posledična radnja
    - radnja izvršenja je svaka ona radnja koja može prouzrokovati posledicu kd koja se sastoji u zagađenju vazduha vode ili zemljišta u većoj meri ili na širem prostoru
  - Zagađenje životne sredine je unošenje zagađujućih materija ili energije u životnu sredinu izazvanu ljudskom delatnošću ili prirodnim procesima koje ima ili može imati štetne posledice na kvalitet životne sredine i zdravlje ljudi.
  - neophodno je da je do zagađenja došlo kršenjem propisa o zaštiti očuvanju i unapređenju životne sredine
  - neophodno je da je do zagađivanja jednog od tri eko-medijuma došlo u većoj meri ili na širem prosotru
    - sudska praksa određuje šta će se shvatiti kao veći obim ili širi prostor
- umišljaj
- kazna od 6 meseci do 5 godina i novčana kazna
nehatni oblik
- razlikuje se samo prema obliku krivice
- novčana kazna ili zatvor do dve godine
teži oblik
- nastupanje teške posledice u odnosu na osnovni oblik
  - da je došlo do uništenja ili oštećenja životinjskog ili biljnog sveta velikih razmera ili do zagađenja životne sredine u toj meri da su za njegovo otklanjanje potrebni duže vreme ili veliki troškovi
- dve kvalifikatorne okolnosti
  - da je došlo do uništenja ili oštećenja životinjskog ili biljnog sveta velikih razmera
    - od stava sudske prakse zavisi kako će tumačiti velike razmere
    - vrhovni sud smatra da postoji velika razmera ako je šteta iznad 4 miliona dinara
      - neopravdano propisivanje fiksnog novčanog iznosa s obzirom da objekt zaštite
  - da je do zagađenja životne sredine u toj meri da su za njegovo otklanjanje potrebni duže vreme ili veliki troškovi
    - veštačenjem lica odgovarajuće struke doći do utvrđivanja da li postoje kvalifikatorne okolnosti u konkretnom slučaju
- zatvor od 1-8 godina i novčana kazna
nehatni oblik kvalifikovan težom posledicom
- ako izvršenjem nehatnog oblika dođe do uništenja ili oštećenja životinjskog ili biljnog sveta velikih razmera ili do zagađenja životne sredine u toj meri da su za njegovo otklanjanje potrebni duže vreme ili veliki troškovi
- kazna zatvora od 6 meseci do 5 godina i novčana kazna
ako izrekne uslovnu osudu za dela iz st. 1. i 4. ovog člana, sud može odrediti obavezu učiniocu da u određenom roku preduzme određene propisane mere zaštite, očuvanja i unapređenja životne sredine

U slučaju da je usled ovog KD nastupila smrt jednog ili više lice ili je došlo do teške telesne povrede, odnosno teškog narušavanja zdravlja nekog lica postojaće sticaj sa odgovarajućim KD

Nadrilekarstvo i nadriapotekarstvo

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: zdravlje ljudi

Izvršilac: bilo koje lice koje preduzima radnju izvršenja bez odgovarajuće stručne spreme

Radnja izvršenja: bavljenje lečenjem, pružanje drugih medicinskih usluga, spravljanje ili izdavanje lekova bez odgovarajuće stručne spreme

Posledica: apstraktna opasnost po život ljudi

Kazna: novčana kazna ili zatvor do 3 godine

Nadrilekarstvo i nadriapotekarstvo predstavljaju kolektivna KD.

to znači da se sva pojedinačna KD smatraju jednim KD (prividni relani sticaj), a što za posledicu, između ostalog, ima da se „osuđujućom presudom ne mogu obuhvatiti ona dela iz njegovog sastava za koja je nastupila apsolutna zastarelost KD“

Oblici

prvi osnovni oblik
- radnja izvršenja je bavljenje lečenjem ili bavljenje pružanjem medicinske pomoći od strane lica koje nema propisanu stručnu spremu
  - za pojam bavljenja nije dovoljno da je delo samo jednom izvršeno
  - za pojam lečenja važi da je to postavljanje dijagnoze i određivanje i primenu terapije – one delatnosti koje bi obavljao lekar
  - pod medicinskom pomoći se podrazumevaju delatnosti koje obavljaju druga lica – medicinska sestra
  - Lečenje odnosno medicinska pomoć predstavlja radnju izvršenja i kad se preduzima u skladu sa zahtevima i pravilima medicinske nauke
    - presudno je da te radnje pruža lice koje nema za to potrebnu stručnu spremu
  - radnje i postupci koji spadaju u tzv. alternativnu medicinu
    - lica koja se time bave po pravilu nemaju propisanu stručnu spremu za lečenje, odnosno pružanje medicinske pomoći
    - ako bi se uzelo da neki od tih postupaka predstavljaju lečenje postojala bi radnja izvršenja ovog KD, bez obzira što je, ako se radi o neškodljivim postupcima, inkriminisanje takvih delatnosti kriminalno – politički dubiozno
- posledica je apstraktna opasnost po zdravlje ljudi
  - svi postupci lečenja ili pružanja druge medicinske pomoći od lica koja nemaju propisanu stručnu spremu predstavljaju opasnost po zdravlje ljudi
- izvršilac je lice koje se bavi lečenjem a nema diplomu završenog medicinskog ili stomatološkog fakulteta i ono koje pruža druge vidove medicinske pomoći a nema završenu odgovarajuću srednju spremu
  - može biti bilo koje lice osim lica sa propisanom stručnom spremom za obavljanje lečenja
drugi osnovni oblik
- radnja izvršenja je bavljenje spravljanjem ili bavljenje izdavanjem lekova
  - alternativno a ne kumulativno
- izvršilac je lice koje se bavi izdavanjem ili spravljanjem lekova a nema diplomu završenog farmaceutskog faulteta
- objekt radnje su lekovi
  - moguće je da ono što se spravlja ili izdaje nema svojstva koja propisi i farmaceutska struka zahtevaju od neke supstance da bi se smatrala lekom
  - pojam leka treba šire tumačiti
    - i supstance koje ne moraju imati svojstvo leka ali su namenjene lečenju
- moguće je da se neko i bez odgovarajuće stručne spreme bavi spravljanjem ili izdavanjem lekova, bavi i lečenjem iako nema propisanu stručnu spremu
  - postoji (prividni) sticaj ovog KD sa KD nadrilekarstva
- i nadrilekarstvo i nadriapotekarstvo se mogu učiniti samo sa umišljajem
  - izvesni problemi na subjektivnom planu mogli bi se javiti u pogledu zablude (kako stvarne tako i pravne) u vezi sa nekim alternativnim sredstvima i načinima lečenja
- ista kazna i za nadrilekarstvo i za nadriapotekarstvo
  - novčana kazna ili zatvor do 3 godine
- U slučaju nastupanja teže posledice, postojaće kvalifikovani oblici nadrilekarstva i nadriapotekarstva.

Neukazivanje lekarske pomoći

10. februara 2017.

Zaštitni objekt: zdravlje ljudi

Izvršilac: lekar

Radnja izvršenja: odbijanje da se ukaže lekarska pomoć

Posledica: (teška) telesna povreda, (teško) narušavanje zdravlja, smrt nekog lica prouzrokovano radnjom izvršenja

Kazna: (1-3)

osnovni oblik
- radnja izvršenja je odbijanje da se ukaže lekarska pomoć licu kome je takva pomoć potrebna a koje se nalazi u neposrednoj opasnosti za život ili u opasnosti nastupanja teške telesne povrede ili teškog narušavanja zdravlja
  - opasnost od nastupanja teške telesne povrede ili teškog narušavanja zdravlja mora biti neposredna
  - Odbijanje u slučaju ovog KD ne mora biti eksplicitno, dovoljno je umišljajno propuštanje da se ukaže lekarska pomoć
  - Polazeći od cilja ove inkriminacije može se reći da lekarska pomoć obuhvata samo onu pomoć koja je neophodna da se otkloni neposredna opasnost po život
    - radi se o radnji nečinjenja
    - dužnost činjenja proizlazi iz same lekarske profesije i odgovarajućih propisa
  - Lekarska pomoć se mora ukazati na bilo kom mestu i u bilo koje vreme, ali se mora u svakom konkretnom slučaju utvrditi da li je lekar bio u mogućnosti da takvu pomoć pruži
- pasivni subjekt odnosno objekt radnje je lice kome je potrebna lekarska pomoć i koje se nalazi u neposrednoj opasnosti za život
- izvršilac može biti samo lekar
  - svaki lekar može biti potencijalni izvršilac ali kod lekara koji se ne bavi lekarskom praksom posebno treba ispitivati da li je ispunjen uslov da postupaju protivno lekarskoj dužnosti
- novčana kazna ili zatvor do dve godine
teži oblik
- ako usled dela iz stava 1 dođe do teške telesne povrede ili teškog narušavanja zdravlja lica kome pomoć nije ukazana
- kvalifikovano težom posledicom
- šest meseci do 5 godina
najteži oblik
- ako lice kome nije ukazana lekarska pomoć umre
- u odnosu na težu posledicu mora postupati iz nehata
- 1-8 godina

Pravnik

Kategorija: Krivično pravo

Neprijavljivanje pripremanja krivičnog dela

Izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje i netrpeljivosti

Odavanje državne tajne

Špijunaža

Pozivanje na nasilnu promenu ustavnog uređenja

Napad na ustavno uređenje

Otmica vazduhoplova, broda i drugog prevoznog sredstva

Ugrožavanje javnog saobraćaja

Pravljenje i unošenje računarskih virusa

Izazivanje opšte opasnosti

Šumska krađa

Ubijanje i zlostavljanje životinja

Zagađenje životne sredine

Nadrilekarstvo i nadriapotekarstvo

Neukazivanje lekarske pomoći