Označavanje dela kao terorizma ima značajne posledice na planu domaćeg krivičnog prava i na međunarodnopravnom planu, pravi se razlika u odnosu na druga kd

• propisane kazne su znatno strožije
• koriste se specijalne istražne tehnike i odstupa se od uobičajenih procesnopravnih garantija
• intenzivnija je međunarodnopravna pomoć u krivičnim stvarima
• široko postavljanje kriminalne zone- obuhvata i pripremne radnje ili se inkriminišu i spec. ponašanja

ZID KZ iz 2012 je obrisao kd terorizma učinjeno protiv Srbije, ranije delo međunarodnog terorizma iz člana 391 je promenjeno u terorizam nebitno da li je učinjeno prema Srbiji, stranoj državi ili međunarodnoj organizaciji.

Ovo kd je usklađeno sa nizom konvencija kojima je cilj sprečavanje akata terorizma kao što su 

• javno podsticanje na vršenje terorističkih dela
• vrbovanje i obučavanje za vršenje terorističkih dela
• upotreba smrtonosne naprave
• uništenje i oštećenje nuklearnog objekta
• terorističko udruživanje

Osnovni oblik

• radnja propisana kazuistički
• sedam tačaka koje inače predstavljaju radnju izvršenja i nekih drugih kd
  • napad na život, telo i slobodu drugog lica
  • otmica ili uzimanje talaca
  • uništenje državnog ili javnog objekta, saobraćajnog sistema, infrastrukture uključujući i informacione sisteme, nepokretnu platformu u epikontinentalnom pojasu, opšte dobro ili privatnu imovinu na način koji može da ugrozi živote ljudi ili prouzrukuje znatnu štetu za privredu
  • otmica vazuhoplova, broda ili drugih sredstava javnog prevoza ili prevoza robe
  • proizvodnja, posedovanje, nabavljanje, prevoz, snabdevanje ili upotreba nuklearnog, biološkog, hemijskog ili drugog oružja, eksploziva, nuklearnog ili radioaktivnog materijala ili uređaja uključujući istraživanje i razvoj nuklearnog, biološkog ili hemijskog oružja
  • ispuštanje opasnih materija ili prouzrokovanje požara eksplozije ili poplave ili preduzimanje druge opšteopasno radnje koje mogu da ugroze život ljudi
  • ometanje ili obustavljanje snabdevanja vodom, električnom energijom ili drugim osnovnim prirodnim resursom koje može da ugrozi život ljudi
• potreban je umišljaj ali i određena namera
  • Namera mora biti ostvarenje jednog od tri cilja
    • da se ozbiljno zastraše građani
    • da se prinudi Srbija, strana država ili međunarodna organizacija da nešto učini ili ne učini
    • da se ozbiljno ugroze ili povrede osnovne ustavne, političke, ekonomske ili društvene strukture Srbije strane države ili međunarodne organizacije
  • moguće ga je izvršiti samo sa direktnim umišljajem
• kazna zatvora od 5 do 15 godina

Lakši oblik

• kada se preti preduzimanjem neke od radnji izvršenja uz postojanje navedene namere
• 6 meseci do 5 godina

Teži oblik

• ako je pri izvršenju kd nastupila smrt jednog ili više lica ili su prouzrokovana velika razaranja
• najmanje 10 godina

Najteži oblik

• ako je učinilac sa umišljajem lišio života jedno ili više lica
• najmanje 12 godina ili zatvor od 30-40

Kažnjive su i pripremne radnje za vršenje terorizma

• ko nabavlja ili osposobljava sredstva za izvršenje osnovnog oblika ili otklanja prepreke za njegovo izvršenje ili sa drugim dogovara, planira ili organizuje izvršenje ili preduzme drugu radnju kojom se stvaraju uslovi za njegovo neposredno izvršenje kazniće se zatvorom od jedne do pet godina
• ako se radi preduzimanja navedenih pripremnih radnji upućuju ili prebacuju na teritoriju srbije lica ili oružje, eksploziv, otrovi, oprema municija ili drugi materijal
  • dve do 10 godina

• osnovni oblik
  • ako neko
    • silom ili pretnjom, dovođenjem u zabludu ili održavanjem u zabludi, zloupotrebom ovlašćenja, poverenja, odnosa zavisnosti, teških prilika drugog, zadržavanjem ličnih isprava ili davanjem ili primanjem novca ili druge koristi
    • vrbuje, prevozi, prebacuje, predaje, prodaje, kupuje, posreduje u prodaji, skriva ili drži drugo lice
    • u cilju eksploatacije njegovog rada, prinudnog rada, vršenja kr.dela, prostitucije ili druge vrste seksualne eksploatacije, prosjačenja, upotrebe u pornografske svrhe, uspostavljanja ropskog ili njemu sličnog odnosa, radi oduzimanja organa ili dela tela ili radi korišćenja u oružanim sukobima
  • radnja izvršenja je propisana alternativno i sastoji se u:
    • vrbovanju
      • Vrbovanje predstavlja podstrekavanje koje može biti ostvareno bilo kojom radnjom podobnom da se kod pasivnog subjekta stvori ili učvrsti odgovarajuča odluka
    • prevozu
      • Prevoz podrazumeva transport pasivnog subjekta sa jednog na drugo prostorno udaljeno mesto pomoću određenog prevoznog sredstva.
    • prebacivanju
      • Prebacivanje je omogućavanje ilegalnog ulaska u neku zemlju ili izlaska iz neke zemlje, odnosno omogućavanje nedozvoljenog prelaska državne granice, u smislu da se preko granice prevodi lice koje ne ispunjava uslove za zakonit prelazak granice.
    • predaji
      • Predaja je preduzimanje određenih radnji kojima se pasivni subjekt, posredno ili neposredno, stavlja na raspolaganje drugom licu, što znači da ono na taj način uspostavlja faktičku kontrolu nad pasivnim subjektom.
    • prodaji
      • Prodaja je otuđenje pasivnog subjekta uz novčanu ili neku drugu naknadu
    • kupovini
      • Kupovina je sticanje prava svojine nad pasivnim subjektom uz određenu naknadu
    • posredovanju u prodaji
      • Posredovanje je dovođenje u vezu lica koje učestvuju u prodaji pasivnog subjekta
    • sakrivanju
      • Sakrivanje je smeštanje pasivnog subjekta na određeno mesto koje je nepoznato širem krugu lica ili je širem krugu lica nepoznato da se na tom mestu nalazi pasivni subjekt u cilju da im on bude nedostupan.
    • držanju drugog lica
      • Držanje drugog lica je protivpravno lišenje slobode, oduzimanje slobode kretanja pasivnom subjektu i sastoji se u njegovom sprečavanju da napusti mesto na kome se nalazi.
  • radnja izvršenja mora biti preduzeta na odgovarajuči način
    • silom ili pretnjom
      • shvata se u uobičajenom kp smislu
    • dovođenjem ili održavanjem u zabludi
      • Dovođenje u zabludu je stvaranje pogrešne predstave kod pasivnog subjekta o određenim činjenicama u vezi sa preduzimanjem radnje izvršenja
      • Održavanje u zabludi postoji kada se pasivni subjekt već nalazio u zabludi po pitanju tih činjenica a učinilac učvršćuje zabludu
    • zloupotrebom ovlašćenja, poverenja, odnosa zavisnosti, teških prilika drugog
      • postoji kada je učinilac prilikom preduzimanja radnje iskoristio određena ovlašćenja koja ima, odnos poverenja koji prema njemu pasivni subjekt ima, položaj koji učinilac ima u odnosu na pasivnog subjekta koji se nalazi u posebnom odnosu zavisnosti ili teško imovinsko stanje – teške stambene prilike i druge slične prilike
    • zadržavanjem ličnih isprava
      • znači da se lične isprave nalaze u državini učinioca kd, da on njima faktički raspolaže i odbija da ih vrati pasivnom subjektu
    • davanjem ili primanjem novca i druge koristi
      • Davanje novca podrazumeva da učinilac kd daje novac pasivnom subjektu
      • Primanje novca podrazumeva obrnuto
  • potrebno je da je do preduzimanja radnje došlo radi ostvarenja određenog cilja koji se sastoji u
    • eksploataciji rada pasivnog subjekta, prinudnom radu, vršenju kr.dela, prostituciji ili drugoj vrsti seksualne eksploatacije, prosjačenju, upotrebi u pornografske svrhe, uspostavljanju ropskog ili njemu sličnog odnosa, oduzimanju organa ili dela tela ili korišćenju u oružanim sukobima
  • kd postoji kada je delatnost koja je predviđena preduzeta na određeni način, uz postojanje odgovarajuće namere, koja ne mora biti realizovana
  • pasivni subjekt je punoletno lice
  • direktni umišljaj i postojanje namere 
  • tri do 12 godina
• poseban oblik
  • postoji
    • kada je osnovni oblik ostvaren bez upotrebe sile pretnje ili nekog drugog od načina
    • ako je učinjeno prema maloletnom licu odnosno licu koje nije navršilo 18
      • uzrast mora da bude obuhvaćen umišljajem
  • ista kazna
• teži oblik
  • ako je učinjeno prema maloletnom licu
  • kvalifikatorna okolnost mora da bude obuhvaćena umišljajem
  • najmanje 5 godina
• drugi teži oblik
  • ako nastupi teška telesna povreda pet do 15 godina
  • ako nastupi teška povreda maloletnog lica iz stava 3, najmanje 5 godina
    • TTP shvatiti u smislu odredbe tog kd
  • kd kvalifikovano težom posledicom, mora da postoji nehat u odnosu na težu posledicu
• teži oblik
  • ako nastupi smrt jednog ili više lica
  • najmanje dva lica
  • kvalifikatorna okolnost obuhvaćena nehatom
  • najmanje 10 godina
• dva teža oblika u stavu šest
  • ako se neko bavi vršenjem kd – delatnost preduzeta najmanje 2 puta
  • ako je izvršeno od strane grupe
  • najmanje 5 godina
• najteži oblik
  • ako je kd izvršeno od strane org. krim.grupe
  • najmanje 10 godina
• oblik iz stava 8
  • ako zna ili je mogao znati da je lice žrtva trgovine pa iskoristi njen položaj ili drugome omogući iskorišćavanje njenog položaja radi ekploatacije iz stava 1
  • šest meseci do 5 godina
• poslednji oblik
  • ako je delo iz stava 8 izvršeno prema licu za koje je učinilac znao ili mogao znati da je maloletno
  • 1-8
• pristanak lica koje je eksploatisano ne isključuje postojanje kd

Isključena je mogućnost ublažavanja kazne

Ratni zločini su regulisani kako običajnim međunarodnim pravom tako i međunarodnim ugovorima. Najznačajniji međunarodni ugovori su Ženevska konvencija 1949 i dva dopunska protokola iz 1977.

Tri vrste ratnih zločina

• razlika u odnosu na pasivnog subjekta
• u odnosu na sve tri vrste postoji nezastarivost u pogledu njihovog gonjenja i izvršenja kazne

Ratni zločin protiv civilnog stanovništva:

• može biti izvršen za vreme rata, oružanog sukoba ili okupacije
• delo je blanketnog karaktera dakle ako se radnjama krše pravila međunarodnog prava
• radnje su uperene protiv života ili telesnog integriteta, slobode, imovine i drugih osnovnih prava građana
• radnje izvršenja postoje ukoliko je prema civilnom stanovništvu naređena ili neposredno izvršena neka od sledećih radnji:
  • napad na civilno stanovništvo, naselje, pojedina civilna lica, lica onesposobljena za borbu ili na pripadnike ili objekte humanitarnih organizacija ili mirovnih misija
  • napad bez izbora cilja kojima se pogađa civilno stanovništvo ili civilni objekti koji su pod posebnom zaštitom međ. prava
  • napad na vojne ciljeve za koji se znalo da će prouzrokovati stradanje civilnog stanovništva ili nanošenje štete civilnim objektima koje je u očiglednoj nesrazmeri sa očekivanim vojnim učinkom
  • vršenje prema civilnom stanovništvu telesnih povreda, mučenja, nečovečnih postupanja, bioloških, medicinskih ili drugih naučnih eksperimenata, prisilna sterilizacija, uzimanje tkiva ili organa radi transplantacije ili vršenje drugih radnji kojima se narušava zdravlje ili nanose velike patnje ili raseljavanje ili preseljavanje ili prisilno odnarodnjavanje ili prevođenje u drugu veru
  • prisiljavanje na trudnoću, prostituciju ili silovanja
  • primenjivanje mera zastrašivanja i terora, uzimanje talaca, kolektivno kažnjavanje, protivpravna lišavanja slobode i zatvaranja
  • lišavanje prava na prisilno i nepristrasno suđenje 
  • proglašenje prava i radnji državljana neprijateljske strane zabranjenim, suspendovanim ili nedopuštenim u sudskom postupku
  • prisiljavanje na službu u oružanim snagama neprijateljske sile ili u njenoj obaveštajnoj službi ili administraciji
  • prisiljavanje na službu u oružanm snagama lica mlađeg od 18 godina
  • prisiljavanje na prinudni rad
  • izgladnjivanje stanovništva
  • protivpravno oduzimanje, prisvajanje ili uništavanje imovine u velikim razmerama koje nije opravdano vojnim potrebama,
  • uzimanje protivpravne i nesrazmerno velike kontribucije i rekvizicije
  • smanjenje vrednosti domaćeg novca ili protivpravno izdavanje novca
• stav 2
  • napad na objekte posebno zaštićene međunarodnim pravom i objekte i postrojenja sa opasnom snagom kao što su brane, nasipi i nuklearne elektrane
  • gađanje civilnih objekata koji su pod posebnom zaštitom međunarodnog prava, nebranjenih mesta i demilitarizovane zone
  • dugotrajno i velikih razmera oštećenje životne sredine koje može da šteti zdravlju ili opstanku stanovništva
• radnje izvršenja su postavljene alternativno
  • upravljene su protiv života i tela slobode imovine i drugih osnovnih prava građana
  • dve grupe radnji
    • prva grupa su one koje su povezane s nekom vojnom operacijom odnosno čine njen deo
    • druga grupa su one koje i inače predstavljaju radnju nekog kd a dobijaju karakter ratnog zločina zato što se vrše za vreme oružanog sukoba ili okupacije
• propisan je zatvor od najmanje pet godina
• može se izvršiti naređivanjem izvršenja zabranjenih radnji ili izvršenjem tih radnji
  • delo je dovršeno već izdavanjem naređenja, ne mora biti i izvršeno
• Pasivni subjekt je civilno stanovništvo
• direktan umišljaj a u nekim slučajevima i eventualni umišljaj
  • nije nužno da zna da svojim postupcima krši pravila međ. prava jer je to objektivni uslov inkriminacije
• stav 3 
  • ako se prema civilnom stanovništvu vrše ubistva ili se to naredi
  • ako se smrt civila može pripisati nehatu učinioca to su stavovi 1 i 2
  • ako je u pitanju direktni umišljaj povodom ubistva radiće se o stavu 3
    • treba koristiti objektivni kriterijum zajedno sa subjektivnim – a to su okolnosti konkretnog slučaja, da li ubistvo civila ili neki drugi oblik za eventualni umišljaj
  • kazna zatvora od najmanje 10 godina ili zatvor od 30-40
• stav 4
  • preseljavanje od strane okupatora delova svog civilnog stanovništva na okupiranu teritoriju
  • zatvor od najmanje 5 godina
• stav 5
  • pretnja izvršenjem dela iz stava 1 2 i 3
  • šest meseci do 5 godina

Ratni zločini protiv ranjenika i bolesnika

• razlika je u pogledu pasivnog subjekta
  • to su ovde ranjenici, bolesnici, brodolomnici, sanitetsko ili versko osoblje
• radnja izvršenja pored oblika prema civilnom stanovništvu su i
  • protivzakonito i samovoljno uništavanje ili prisvajanje u velikim razmerama sanitetskog materijala, sredstava sanitetskog transporta i zaliha sanitetskih ustanova ili jedinica pod uslovom da to nije opravdano vojnim potrebama
  • potrebno je da su ove radnje u suprotnosti sa pravilima međunarodnog prava
  • vrši je i  ko naredi da se izvrši neka od navedenih radnji i lice koje neposredno izvrši tu radnnju
  • može biti izvršeno za vreme rata ili drugog oružanog sukoba
• neophodan je umišljaj
  • nije nužno da zna da se radi o postupcima kojima krši pravila međunaroddnog prava jer se radi o objektivnom uslovu inkriminacije
• zatvor najmanje 5 godina
• teži oblik
  • ubijanje ranjenika i bolesnika ili izdavanje naredbe da se to učini
  • zatvor od najmanje 10 godina ili 30-40

Ratni zločini protiv ratnih zarobljenika

• razlikuje se po pasivnom subjektu
  • ratni zarobljenik podrazumeva oružane snage jedne strane u sukobu i niz drugih kategorija lica kao što su pripadnici milicija i dobrovoljačkih jedinica uključujući i pripadnike pokreta otpora, i stanovništvo neokupirane teritorije pod određenim uslovima
  • svaki borac koji se nađe u vlasti protivničke strane
  • može se izvršiti i posle prestanka rata i oružanih sukoba jer ratni zarobljenici uživaju status zaštićenih lica do momenta repatrijacije
• alternativno propisane radnje izvršenja svrstane u tri grupe
  • radnje koje predstavljaju težak napad na život i telo odnosno telesni integritet ratnih zarobljenika
  • prisiljavanje na vršenje službe u oružanim snagama neprijatelja
  • lišavanje prava na pravilno i nepristrasno suđenje
• izvršilac može biti i naredbodavac i lice koje neposredno izvrši neku od navedenih radnji
• delo postoji ako je neka od navedenih radnji izvršena kršenjem pravila međ. prava
• može se vršiti samo sa umišljajem 
  • ne mora da obuhvati svest da se krše pravila međ. prava
• zatvor od najmanje 5 godina
• teži oblik
  • ako se naredi da se prema ratnim zarobljenicima vrše ubistva ili kada se takvo delo izvrši
  • zatvor od najmanje 10 godina ili zatvor od 30-40

Zaštitni objekt: čovečnost i druga dobra zaštićena međunarodnim pravom

Radnja izvršenja: vršenje ubistava članova grupe, teških telesnih povreda ili teškom narušavanju fizičkog ili duševnog zdravlja članova grupe, stavljanju grupe u životne uslove koji dovode do njenog potpunog ili delimičnog istrebljenja, primeni mera kojima se sprečava rađanje između pripadnika grupe, prinudnom preseljenju dece u drugu grupu

Kazna: najmanje pet godina ili zatvor od 30-40

Krivično delo genocida je ustanovljeno Konvencijom o sprečavanju i kažnjavanju zločina genocida iz 1948 god. U naše krivično zakonodavstvo krivično delo genocida je uneto u Krivični zakonik 1951.

Krivicno delo genocida sastoji se u preduzimanju odredjenih radnji u cilju potpunog ili delimičnog uništenja neke nacionalne, etničke, rasne ili verske grupe.

Radnja izvršenja kd genocida može se sastojati u :

• vršenju ubistava članova grupe
• vršenju teških telesnih povreda ili teškom narušavanju fizičkog ili duševnog zdravlja članova grupe
• stavljanju grupe u životne uslove koji dovode do njenog potpunog ili delimičnog istrebljenja
• primeni mera kojima se sprečava rađanje između pripadnika grupe
• prinudnom preseljenju dece u drugu grupu

Radnju izvršenja preduzima ono lice koje naredi ili koje izvrši neku od tih radnji.

Prema konvenciji genocid se ne može izvršiti prinudnim raseljavanjem pripadnika grupe.

• rešenje u našem ranijem zakonodavstvu otišlo je i dalje od Konvencije
• ako je preduzeto prinudno raseljavanje ili drugi oblik radnje izvršenja u cilju etničkog čišćenja, a uz postojanje genocidne namere prema rešenju našeg ranijeg zakonodavstva bila su ispunjena obeležja kd genocida
  • postoji suštinska razlika izmedju genocida i etničkog čišćenja
    • kod genocida mora postojati namera da se stanovnistvo u potpunosti ili delimicno unisti
    • kod etničkog čišćenja namera se odnosi samo na to da se stanovništvo prinudno premesti sa jedne teritorije na drugu i time promeni etnička slika te teritorije
• KZ sada prinudno preseljavanje predvidja kao jednu od radnji izvršenja zločina protiv čovečnosti

Krivično deo genocida postoji kada je učinilac preuduzeo samo jednu od radnji u odnosu na jedno lice ukoliko je to učinio u nameri potpunog ili delimičnog uništenja neke grupe.

Postojanje dovršenog kd ne zavisi od toga da li je učinilac ostvario svoju nameru.

Izvršenje genocida se može sastojati u naređivanju izvršenja ili u neposrednom izvršenju zabranjenih radnji, što znači da se i naredbodavac smatra neposrednim izvršiocem krivičnog dela.

• proširivanje komandne odgovornosti i na genocid neprihvatljivo je zbog prirode ovog kd kod kog je subjektivni element posebno izražen
• obavezno je postojanje genocidne namere a to je nespojivo sa mogućnošću da pretpostavljeni kod komandne odgovornosti odgovara za genocid onda kada kod njega postoji nesvesni nehat
• naš zakonodavac je odlučio da institut komandne odgovornosti implementira u naše zakonodavstvo kao posebno kd nečinjenja koje ima svoj umišljajni i nehatni oblik

Za genocid je neophodno je da postoji genocidna namera, za krivicu je potreban direktan umišljaj.

• Namera podrazumeva postojanje voljnog elementa visokog intenziteta, pa je ona nespojiva sa pristajanjem odn eventualnim umišljajem.

Centralni deo ovog kd je namera učinioca da potpuno ili delimično uništi neku nacionalnu, etničku, rasnu ili versku grupu kao takvu.

Sprono je koliko deo grupe namera mora da obuhvati da bi se govorilo o nameri delimičnog uništenja neke nacionalne, etničke, rasne ili verske grupe.

• mora se raditi o značajnom delu grupe, što zavisi od konkretnog slučaja

Genocidna namera je jedna od osnovnih razlika u odnosu na krivična dela ratnih zločina i zločina protiv čovečnosti.

• genocid se može izvršiti i za vreme oružanog sukoba i za vreme mira, pa se ako razlikuje od ratnih zločina

Propisana kazna je zatvor od najmanje pet godina ili zatvor od 30-40 godina

Krivično gonjenje za genocide i izvršenje izrečene kazne ne zastareva.

Genocid se ne smatra političkim krivičnim delom.