Članovi društva

Objavljeno autor: Ted

Pojam/Definicija:

  • Članovi društva su lica koja su unela uloge u privredno društvo, stekavši time udele u njemu, čime uslovno postaju njegovi vlasnici.
  • Terminološki se različito nazivaju zavisno od pravne forme: ortaci (ortačko društvo), komplementari i komanditori (komanditno društvo), članovi (DOO) i akcionari (akcionarsko društvo).
  • Prema trenutku nastanka članstva dele se na osnivače (lica koja potpisuju osnivački akt pri osnivanju) i naknadne članove (lica koja pristupe nakon osnivanja).

Pravna priroda i osnovne karakteristike (Specifičnosti odgovornosti):

  • Odgovornost naknadnog člana: Lice koje naknadno pristupi društvu lica (ortak) odgovara za obaveze prema trećim licima nastale i pre i posle njegovog pristanja.
  • Solidarna odgovornost: Sticalac udela (novi član) solidarno sa prenosiocem (starim članom) odgovara društvu za onaj deo uloga koji prenosilac nije uneo do trenutka prenosa udela.
  • Privilegovan položaj osnivača: Osnivači mogu u osnivačkom aktu predvideti posebna prava za sebe (npr. naknada troškova osnivanja), uslovljeno time da se ne vređa ravnopravnost ostalih članova.
  • Tajni član: Ukoliko lice ima ugovor, ali nije registrovano, smatra se tzv. tajnim članom. On za treća lica pravno ne postoji, nema statusna prava, već isključivo obligaciona (ugovorna) prava.

Osnivanje i akti (Svojstvo člana i Registracija):

  • Pravni osnov (iustus titulus): Da bi se postalo članom mora postojati punovažan osnov: osnivački akt, ugovor o pristupanju, ugovor o prenosu udela, nasleđivanje ili statusna promena.
  • Upis u registar (modus acquirendi): Svojstvo člana se stiče i gubi isključivo formalnim upisom (ili brisanjem) u nadležni registar.
  • Konstitutivno dejstvo: Ugovori o prenosu udela ili istupanju pre registracije imaju dejstvo samo inter partes (unutar društva i između ugovarača). Upis u registar je konstitutivan za treća lica.

Prava i obaveze članova/akcionara:

  • Opšti akti društva ne smeju menjati minimalne zakonske obaveze člana.
  • Glavne obaveze: Osnovna obaveza svakog člana je unošenje uloga.
  • Sporedne obaveze: Aktima se mogu ugovoriti i dodatne uplate (u društvima kapitala), obaveza povećanja uloga (u društvima lica) ili sporedne činidbe (npr. pružanje stručnih saveta, isporuka robe) za koje član ima pravo na srazmernu novčanu naknadu.
  • Fiducijarne dužnosti: Članovi društva lica i članovi društva kapitala sa velikim udelom imaju naglašenu dužnost odanosti, što podrazumeva zabranu konkurencije i zabranu sukoba interesa.
  • Imovinska prava: Pravo na udeo u osnovnom kapitalu i pravo na učešće u dobiti (dividenda).
  • Neimovinska (Upravljačka) prava:Pravo glasa (aktivan vid – odlučivanje u Skupštini) i pravo da član bude biran na funkcije u društvu (pasivan vid).
    • Izuzetak: Zakon uskraćuje pravo glasa komanditorima i povlašćenim akcionarima, osim u specifičnim slučajevima.
    • Prateća prava: Pravo na informisanje i pravo na nadzor zakonitosti poslovanja.

Prestanak/Statusne promene:

  • Pravni osnov za prestanak: Svojstvo člana prestaje pravnim poslom (ugovor o prenosu celog udela), jednostranim aktom (istupanje člana), aktom društva (isključenje, poništenje udela) ili činjenicom smrti/prestanka pravnog lica koje je član.
  • Svi navedeni osnovi proizvode puno dejstvo prema trećim licima tek trenutkom brisanja člana iz registra.

Postavi komentar