Društvo slobodnih profesija je specifična forma društva koje osnivaju pripadnici slobodnih profesija (lekari, advokati, poreski savetnici, revizori, arhitekte) radi obavljanja tih specifičnih delatnosti.
- Ratio legis: Klijenti od ovih lica prvenstveno očekuju lične i posebne individualne sposobnosti (izrazit intuitu personae karakter), a ne oslanjanje na opšti kapacitet samog preduzeća.
- Uporednopravni kontekst: U sistemima sa dugom pravnom tradicijom, ove delatnosti se ne smatraju privrednim, zbog čega klasične forme privrednih društava profesionalcima nisu dostupne, već postoje posebni oblici (npr. Partnerschaftsgesellschaften u Nemačkoj) strogo prilagođeni njihovim potrebama.
Pravna priroda i osnovne karakteristike
- U važećem pravu Republike Srbije ne postoji opšta forma društva slobodnih profesija koja bi bila na jedinstven način uređena i dostupna svim profesijama.
- Lica koja se bave ovim profesijama se u Srbiji načelno organizuju u formi nekog od klasičnih privrednih društava, uz primenu opštih pravila Zakona o privrednim društvima (ZPD).
- Ipak, pojedini posebni zakoni propisuju specifične forme koje po svojoj pravnoj prirodi predstavljaju društva slobodnih profesija, od kojih su najznačajniji advokatsko ortačko društvo i društvo za reviziju.
- Kao opšta karakteristika ovih specifičnih društava ističe se to da svi ili većina članova moraju pripadati konkretnoj profesiji, da oni neposredno vode poslove i pružaju usluge klijentima, te da lično odgovaraju za svoje neprofesionalno postupanje, ali ne i za greške ostalih članova društva.
Specifični oblici u pozitivnom pravu
- Advokatsko ortačko društvo (AOD):
- Osniva se ugovorom između dva ili više advokata.
- Za razliku od zajedničke advokatske kancelarije (koja počiva samo na ugovoru), AOD stiče svojstvo pravnog lica i ima odvojeni pravni subjektivitet u odnosu na svoje članove.
- Postupak registracije se vrši upisom u poseban imenik advokatskih ortačkih društava koji vodi Advokatska komora.
- Društvo za reviziju:
- Predstavlja specijalizovano privredno društvo koje se osniva na osnovu posebne dozvole Ministarstva finansija.
- Ono može otpočeti sa obavljanjem delatnosti tek nakon upisa u Registar društava za reviziju i samostalnih revizora, koji vodi Komora ovlašćenih revizora.
Organi društva (Upravljanje i Zastupanje)
- Kod društva za reviziju, zakon striktno zahteva da većina, a najviše tri četvrtine članova organa upravljanja, obavezno moraju imati svojstvo licenciranog ovlašćenog revizora ili drugog društva za reviziju.
- Takođe, radi zaštite struke, isključivo licencirani ovlašćeni revizori mogu biti ovlašćeni za zastupanje ovog društva prema trećim licima.
Prava i obaveze članova (Uslovi za poslovanje)
- Specifičnosti kod AOD:
- Osnivači i članovi mogu biti isključivo advokati.
- Jedina dozvoljena delatnost društva je advokatura, a usluge u ime društva mogu da pružaju isključivo advokati koji su njegovi članovi.
- Zakon o advokaturi izričito zabranjuje da se advokati organizuju u formi nekog drugog, klasičnog privrednog društva za pružanje advokatskih usluga.
- Za sva pitanja koja nisu uređena Zakonom o advokaturi, na AOD se supsidijarno primenjuju pravila ZPD-a koja važe za ortačko društvo.
- Specifičnosti kod društva za reviziju:
- Članovi koji raspolažu sa većinom glasačkih prava u društvu obavezno moraju biti licencirani ovlašćeni revizori ili druga revizorska društva.
- Uz sve navedene specifičnosti Zakona o reviziji, na ovo društvo se supsidijarno primenjuju pravila Zakona o privrednim društvima.
